چهارشنبه , ۱ آذر ۱۳۹۶
آخرین خبرها

شناسایی کتاب نفیس (ساز آوای کُرد) تالیف علی اصغر نصرا… پور درحوزه ی موسیقی سنتی غرب کشور

image_print

ح- مولایی فر

 بخش دوم

در ادامه معرفی و شناسایی « ساز آوای کرد» تالیف ارزشمند « علی اصغر نصرا.. پور» استاد « بیژن کامکار» درباب آن می نویسد: « وقتی کتاب سازهای کرد، حاصل همت و تلاش ارزشمند هنرمند جوان جناب آقای نصرا.. پور را خواندم، بسیار خشنود شدم. براین باورم که زحمت ورنج تحقیق وتوجه این عزیز به ساز های کردی بخشی از فرهنگ این قوم غیور می باشد. ستودنی بوده لذا من نیز به سهم خود آن را می ستایم.»
استاد در ادامه به مولف توصیه کرده است درکارهای آتی به آوا نویسی و نت نگاری ملودی هایی که باسازهای کردی نواخته و اجرا می شوند توجه وعنایت داشته باشد. ضمنا باتاکید به متولیان ودست اندرکاران حفظ فرهنگ های قومی و بومی به ویژه مسوولان می گوید: « با قرار دادن فرصت ها و امکانات کافی در اختیار چنین جوانانی که میراث داران فرهنگ این مرزو بوم بوده و هستند دست همکاری دراز نمایید… تا با حفظ و اشاعه و ترویج و احیای این نوع فعالیت های هنری- فرهنگی درحوزه ی موسیقی سنتی و اصیل قوم کرد با فرهنگ های منحط بیگانه، بطور عملی و علمی مقابله شود و جوانانی پر شور را که سرمایه های فرهنگی ایران زمین محسوب
می شوند ، با بی توجهی و بی مهری از خود دور نکنیم وپس نزنیم.»
نقل به مضمون و مفهوم و تلفیق جمله ها- صص ۹-۱۰
استاد « علی اکبر مرادی» نوازنده ی نامورساز مقدس تنبور با بیان نوشتار زیر، بر ارزشمندی خدمت هنرمندانه مولف کتاب، انگشت میگذارد و می نویسد: « ارزش کتاب در ثبت نام و احوال هنرمندان این دوران و کمی پیشتر از کشورمان است وعلاه بر آن معرفی کامل و کافی سازهای کردی را در بر دارد زیرا بسیاری از این سازها باتوجه به قدمت تاریخی آنها از میراث فرهنگی کشور به شمار می آید. البته معرفی این ادوات موسیقی به طرزی کامل و کارشناسانه صورت گرفته وهمچنین طرز کاربرد آنهاو مکان وزمان مناسب برای استفاده ازآنها به شیوه ای قابل استفاده و روشن بیان شده است… این کتاب نمایانگر فرهنگ خاص، آداب و رسوم قوم کرد دراین منطقه باستانی از [ کرمانشاهان و کردستان] می باشد . کار پسندیده ی دیگر مولف، یاری جستن از دوستان هنرمندی که او را عاشقانه و بدون چشمداشت درتهیه ی این فرهنگ نامه یاری نموده اند و اسامی آنها در ابتدای این اثر ثبت گردیده است .»
نقل به اختصار و حذف صص ۱۱-۱۲
حال برای مزید استفاده ی خوانندگان ارجمند، به منظور آشنایی بیشتر با اثر قابل تقدیر ساز آوای کرد نگاهی به رئوس معرفی سازها می اندازم، به عنوان نمونه، مولف ساز تنبور را از جهات و زوایای ذیل مورد بررسی قرار داده است:
« ۱- قدمت و پیشینه ی تنبور، ابتدا مفهوم معنایی واژه ی تنبور را در فرهنگ لغات نظیر، لغت نامه ی
دهخدا، برهان قاطع و فرهنگ نفیسی توضیح می دهد و از قول « درویش علی چنگی» شاعر وموسیقی شناس قرن شانزدهم میلادی طنبور
( مأخوذ و معرب از تنبور فارسی) را مرکب از دو کلمه ی یونانی « طن» و « بوره» به ترتیب به معنای دل و خراشیدن می داند که بدین ترتیب طنبور به معنای خراشیدن دل می باشد به معنی بیتی از مولوی مثنوی سرای بی بدیل در عرصه ی شعر و عرفان توجه فرمایید:
« بانگ گردش های چرخ است این که خلق
می سرایندش به تنبور و به حلق»
از قراین و شواهد تاریخی بر می آید که تنبور قدمتی دیرینه داشته است و از یافته های باستان شناسی بر می آید که این ساز قدمتی ۶۰۰ ساله دارد..
ساخت تنبور به قرن ها پیش از ظهور اسلام برمی گردد تاجایی که حتی مورخین عرب ساخت آن را به قوم لوط نسبت می دهند…
به طور کلی اسناد تاریخی حاکی از اهمیت این ساز درایران باستان است … وجود دو حجاری به جا مانده از زمان اشکانیان نیز حاکی از جایگاه رفیع این ساز در مجالس بزم آن زمان می باشد… [از سوی دیگر باید گفت] در زمان خسرو پرویز تنبور بسیار موردتوجه بوده است..»
نقل به اختصار و حذف صص ۱۷-۱۹
جناب نصرا… پور مولف کتاب پیشینه ی قدیمی ساز تنبور از قول مورخین در سده های گذشته
و ادوار سلسله های حکومتی ایران بعد از اسلام مورد کنکاش قرار داده است نام های مختلف این ساز را درمناطق مختلف ایران و سایر کشورهای هم جوار توضیح می دهد و می نویسد:
تنبور درمناطق مختلف استان کرمانشاه ازجمله شهر کرمانشاه ودیگر شهرها و روستاهای تابعه ی کرمانشاه رایج بوده است و اکنون نیز رواج دارد. سپس اضافه می کند. ساز تنبور با کمی تغییر در شکل در شهرهای کردستان و بلوچستان البته با نام های گوناگون که ریشه در واژه ی تنبور دارند مورد استفاده ی نوازندگان قرار دارد…
همچنان این ساز درشهرهای شرق و شمال خرسان… بیش از سایز سازها موردتوجه می باشد البته با نام تنبور خراسانی …
مولف نام واسامی چندین شهر دیگر از مناطق غرب کشور را که از ساز تنبور بهره می گیرند ذکر می کند و از بیان نام کشورهای همسایه و حتی دور دست چون: افغانستان ، ترکیه، عراق
گرجستان، تاجیکستان، هندوستان، بنگلادش، نواحی آفریقای شمالی، چین، مصر وسوریه غافل نبوده و توضیح می دهد که تنبور دراین نقاط ازدنیا، چه نام دارند، از لحاظ شکل و تعداد تار و کاسه ی چگونه هستند…
درپایان این مقوله ی می نگارد: « درحال حاضر تنبور در منطقه ی کردنشین کرمانشاه ساز اساسی درتک نوازی و هم نوازی می باشد و این ساز را به عنوان ساز مقدس و مذهبی می شناسند. نغمه های
این ساز درتارو پود مردم این منطقه رسوخ کرده و جزء هنرهای اصیل و بومی می باشد.
تنبور به لهجه محلی ( کردی) تمیر نامیده
می شود می توان ادعا کرد که بدون این ساز موسیقی عرفانی این مناطق هیچگاه معنای کاملی نداردد و همین امر چنان قداستی بدان بخشیده که در برخی مناطق بدون داشتن وضو آن را
نمی نوازند و هرکسی که تنبور به دست می گیرد ابتدا آن رابوسیده و شروع به نواختن می کند
و نوازندگان آن از گزیدگان قوم بوده ودارای ارزشی معنوی در بین مردم می باشند.»
نقل به مفهوم و اختصار، حذف و تلفیق جمله ها صص ۲۰-۲۵
باید خاطر نشان کرد پس از برپایی نخستین جشنواره منطقه ای کهن آواهای تنبور با حضور بزرگان موسیقی ایران و گروه های موسیقی بسیاری ازنقاط مختلف کشور به مدت دو روز در اواخر شهریورماه سال جاری (۱۳۹۶) در روستای « بان زلان» ازتوابع بخش گهواره شهرستان دالاهو در روز چهارشنبه ۲۲/۶/۹۶ پس از مراسم اختتامیه جشنواره منطقه ای کهن آواهای تنبور، تالار وحدت دانشگاه فرهنگ وهنر باحضور بزرگان موسیقی کشور هم چون استاد شهرام ناظری استاد محمدرضا درویشی، استاد علی اکبر مرادی و .. ازکتاب ساز آوای کرد» رونمایی به عمل آمد که از استقبال شایان دوستداران موسیقی بومی کرمانشاه برخوردار بود.
ادامه دارد…

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

1 + 2 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>