سه شنبه , ۳ بهمن ۱۳۹۶
آخرین خبرها

تاریخ تحولات سیاسی کرمانشاهان از مشروطیت تا جنگ جهانی اول

image_print

نوشته اردشیر کشاورز

بخش  شصت و هفتم

در نوبت های پیشین از وجود ، بروز و ایجاد دودستگی و چند دستگی بین رجال ، سران و خوانین و سرداران عشایری و بزرگان شهری و جامعه ی روحانیت کرمانشاهان و بروز نفاق و درگیری های مسلحانه و
در نتیجه محصول موضوع که دربرگیرنده ی خسارت های
جانی و مالی فراوان بوده است ، مطالبی آورده شد که بدون شک ریشه در عدم اتحاد و نبود اتفاق موضع آیات عظام ثلاثه ی مراجع در اعتاب مقدسه با دیگر روحانیت معتبر جهان تشیع در عتبات داشته و تسری موضوع به روحانیت داخله ی کشور ایران در ایالت ها و ولایت های
ایران و لذا جهت تأیید هر آنچه گفته شده است ، به تذکار
مواردی چند از مدلول اسناد مرتبط با جریان های نهضت مشروطیت می پردازیم.
و از جمله متن سند شماره ۵۹- ذیل موضوع اقدامات و جناح بندی آیات عظام نجف اشرف ، کربلا و سامرا در موضوع مشروطیت و تشکر از اعلام همبستگی داوودخان سردار مظفر ایلخانی کلهر خطاب به آیت اله
آقا محمد مهدی کرمانشاهانی (۱) به تاریخ بیست و هشتم
جمادی الاخر ۱۳۲۷ قمری با مهر شخصی به نام
علاء المحدثین است که بخش مربوط به اظهار تشکر حجج اسلام از همراهی داوودخان کلهر آن از پی آورده می شود :
« حجت الاسلام آقای حاجی شیخ عبداله مازندرانی هم ، دیروز رفتند و سنی و شیعه ی اطراف مکاتیب و تلگراف به حضرت آیت اله در همراهی کردن در یکی از تلگرافات عموم حجج اسلام از همراهی حضرت مستطاب اجل سردار مظفر ایلخانی دام اقباله تشکر فراوان دارند.
امید است تا ورود این عریضه تمام ایلات وروسای عشایر یک دل و یک جهت در مقام احقاق حقوق خودشان و ملت برآمده ، حق به مرکز قرارگرفته و دست ظالم کوتاه شود ـ علاء المحدثین » (۲)
مورد دیگر که پیش تر به آن اشاره شد تا به موقع
در جای خود به آن پرداخته شود ، وجود و حضور نهادهای مدنی و فعالان آن و ایجاد مجامع مربوطه در کرمانشاه بوده است از جمله موضوع تشکیل انجمن حقوق
و عضوگیری برای عضویت در جامع آدمیت درکرمانشاه که به موجب سند شماره ۷۳ ذیل موضوع گزارش مأموریت سلیمان میرزای اسکندری به عباسقلی خان آدمیت در تشکیل انجمن حقوق و عضوگیری برای جامع آدمیت درکرمانشاه به تاریخ بیست و چهارم شعبان ۱۳۲۷ قمری است که می خوانیم :
شرحی در کاغذ جناب معتضدالدوله مرقوم شده بود که شیر را سه روزی محترماً نگاه داشته ، معلوم است همیشه شیرو زنجیر بوده اما الحمدلله که شیر مشروطیت و آدمیت و پدر تمام آدمیان را که می تواند زنجیر نماید؟ الحمدلله دانستند که شیر در حبس هم باز آدم می سازد ، خلاصه بنده در وورد کرمانشاهان شش روز سخت ناخوش شدم و هنوز بقیه ی کسالت باقی است . با وجود این به همت شیر آدمیان و سایر اخوان انجمن حقوق تشکیل نمودم و مدرسه هم به اسم کرمانشاهان به تصویب انجمن حقوق و اعانه ایشان ، امروز روز پنجشنبه بود افتتاح شد .
اخوان آدمیت مخصوصاً جناب معتضدالدوله و قوام التجار
بی اندازه همراهی فرمودند. بنده کسی را در اینجا درست
نمی شناختم ، لیکن به فریادها و مطالب که در جامع آدمیت آموخته بودم ، به قدر امکان معنی مساوات و مشروطیت و آزادی و برادری و آدمیت به قدر فهم ناقص خود بیان کردم و آدمیان را به هیجان آورد تا کنون
عده ی آدمیان به پانزده رسیده و تمام اهالی کرمانشاهان
خود را در هر کار مثلاً در انتخاب بلدی به حکمیت مجلس
حقوق راضی شده اند و مستبدین به همت اخوان آدمیت
به کلی متزلزل هستند .
خدمت تمام اخوان آدمیت مخصوصاً آقا میرزا داوودخان و آقا میرزا غلامعلی خان و حضرت والا عضدالسلطان و سایر اخو آدم آدمیت عرض سلام … » (۳)
به هر صورت پیگیری شرح روند امور پدیده های انقلاب
مشروطیت را تا ماه هایی چند از سال ۱۳۲۷ هـ ق از جمله
طی مدت زمان نزدیک به یک ساله ای که به استبداد صغیر
موسوم بوده ، مبارزات مردمی اکثری از نقاط کشور از جمله
آذربایجان و تبریز که دلاورانی از مجاهدان کُرد کرمانشاهانی
درکنار گُرد مردان و دلاوران تبریزی چون ستارخان و باقرخان و دیگران به مبارزاتی بی امان برخاستند تا با تجهیز و بسیج مردمانی مجاهد از شمال و جنوب کشور به عزم فتح تهران و پایان دادن به سلطنت مطلق و خودکامگی محمدعلی شاه به قلع ماده ی فساد بپردازند ، هرچند گفته شده است هر آنچه با عنوان دو سپاه شمال و جنوب داشته است ، هریک از آن دو سپاه
را یکی از ابرقدرت های استعمارگر زمان (روس و انگلیس )
بسیج و تجهیز و تدارک نهان کرده بود تا نیروهای اصیل
انقلابی بر کشور حاکمیت نیابند .
از این روی می بینیم و پیش تر هم به صورت مختصر اشاره شده است در فاصله زمانی فتح تهران و پناهنده شدن محمد علی شاه به سفارت روس در زرگنده محلی ییلاقی سفارت در تهران خلع او از سلطنت و گزینش احمد میرزا پسر دوازده ساله اش به پادشاهی و تشکیل مجلس دوره ی دوم شورای ملی ، هیئت عالی پانصد نفره ای مجاری انجام امور کشور را عهده دار
گردید که به زودی جای خود را به هیئت مدیره ی موقتی ۱۲ نفره ای سپرد که در آن هیئت می بایست سیر روند امور دولت انقلاب از پرتو وجود و مدیریت آنان صورت گیرد.
و لذا بازهم گفته شده است عوامل ارتجاع ، استبداد ،
استعمار و رجال مستبد ادوار پیشین در کسوت جانبداری از آزادی بر مسند قدرت هیئت مدیره ی مورد بحث مستقر و در نتیجه ی نفوذ همان عوامل نشان دار ، سرنوشت انقلاب مشروطیت به دست کسان و اشخاصی افتاد که تا مغز استخوان فاسد و نسبت به مظاهر مشروطه ی اصیل و راستین بدبین بودند
تا جایی که سید حسن تقی زاده که خود یکی از اعضای هیئت مدیره ی دوازده نفره ی موقتی بود در روز پنجم رجب سال ۱۳۲۷ هجری قمری به زبان آمد و اعلام داشت با وجود استقرار مشروطه و اعدام مستبدین ، معذالک
مشروطیت هنوز به هدف های اصیل و اصلی خود نرسیده
است و عوامل ارتجاع و استبداد در لباس آزادی خواهی بر مسند قدرت قرار گرفته اند. (۴)
از این روی به جهت نفوذ همان عوامل مشکوک ، مستبد و ماسونی در رأس هرم ارکان قدرت و حاکمیت کشور ، چون دولت هایی که در محدوده ی زمان برآیند آثار و شعاع عملکرد مظاهر مشروطیت ، توان علاج دردهای اساسی جامعه را قادر به درمان نگردید ،
در نتیجه پس از مدتی هاله ای از افلاس ، هرج و مرج و آنارشیست ، ترور ، بمب اندازی ، موزربندی ، عدم حاکمیت قانون ، بلبشو ، گروه گرایی ، سرکوب مردم حق طلب توسط نیروهای مدافع مردم و انقلابی
پیشین که در دولت های مشروطه به ابزار و ارکان قدرت تبدیل گردیده بودند ، از این روی عدم تأمین جانی و مالی و هزاران شیوه ی غیر انقلابی و خلاف اصول چنان بر فراگرد جامعه حاکم گردید که نام مشروطه با بی قانونی ، اجحاف ، تهتک ، ظلم و جور ،
زور و هتک حرمت وحیثیت قرین گشت که در هر نقطه ای از کشور و در پی ایجاد آشوبی ، بیان مردم این بود : مگر مشروطه است ؟!!
ادامه دارد
پی نوشت های ارجاعی :
۱ – نهضت مشروطیت درکرمانشاهان ـ پیشین ـ صص ۱۳۵-۱۳۶ ، در سند مورد بحث کوشنده ی تدوین کتاب مرحوم آقا محمد مهدی مجتهد را که چند صباحی طریق یاوران مشروطه گرفت و اما خوش درخشیدن وی را باید نشانه هایی از بروز دولت مستعجل دانست ، با عنوان آیت اله در معرفی و تشریح سند مبادرت ورزیده ، در حالیکه در عرف شناخت عمومی جامعه ی کرمانشاهی آن مرحوم صرفاً با عنوان آقا محمد مهدی مجتهد و یا حجت الاسلام مورد شناسایی قرار داشته و نه عنوان آیت ا….
در حالیکه می دانیم علمای بزرگ اسلام در قرون اولیه ی اسلامی و حتی در عصر صفویه و حضور قوی روحانیت در شئون و ارکان هیئت حاکمه ی شاهان صفوی و درجامعه ی غیر دولتی با عناوینی چون
حجت الحق ، حجت الاسلام ، شیخ ، علامه ، ملا ، آخوند
و …در اسناد مکتوب تاریخی از آنان یاد شده است از جمله
علامه ی حلی ، شیخ مفید ، شیخ صدوق ، علامه ی
مجلسی ، شیخ طبرسی ، آخوند ملا محمدکاظم خراسانی
آخوند ملا عبدالجلیل کرکوکی زنگنه و دهها تن دیگر
از مشاهیر بزرگ فقها و محدثین ، تا جایی که مرحوم میرزا حسن شیرازی مرجع تقلید وقت در عصر ناصرالدینشاه و صاحب فتوای تاریخی تحریم تنباکوی منسوب به او با عنوان حجت الاسلام مورد خطاب قرار
گرفته و در این راستا بیشترین کار برد پیشوند نام آن
بزرگان حجت السلام بوده است و لذا در تعجب باید بود
چگونه بدون هرگونه زمینه ی مرجعیت و مباحث فقهی
و علمی زمانه و تنها به خواست شخصی ، کس و یا کسانی را به عنوان آیت ا… مورد خطاب باید قرارداد ، از جمله
مرحوم آقا محمد مهدی مجتهد.
۲- همان ـ پیشین ـ صص ۱۳۶-۱۳۷
۳- نام و صاحب مُهر مکتوب و سند مشخص نبوده و از کلمات شیر و زنجیر و غیر آنها مورد روشنی مفهوم نشد ، شاید این موارد از کنایه های مورد عمل جامع آدمیت بوده است.
۴ و ۵ – گُرد کُرد ـ قبلی ـ صص ۱۹۷-۱۹۸

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

7 + 1 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>