سه شنبه , ۳ بهمن ۱۳۹۶
آخرین خبرها

با نگرش علمی کبوتر صلح را در آسمان آزاد اندیشی پرو بال دهیم

image_print

ح- مولایی فر

بخش دوم و پایانی

کتاب ارزشمند و علمی « نگرش فیزیکی به جهان» تالیف: « دکتر محمد وحید تکوک» عضو هیات علمی دانشگاه رازی کرمانشاه با موضوعیت فیزیک کوانتوم با توجه به مقدمه ی کتاب در فصل اول، مؤلف می کوشد انسان با فراگیری و استفاده از روش علمی، جهان پیرامونی خویش را عالمانه درک نماید ولازم است با به خدمت گرفتن علم و دانش و فناوری در پرتو عقل و منطق، جامعه را از دام مهلک بدفهمی برهاند.
برای دستیابی به این امرمهم، کافی نیست تنها دانشمندان، پژوهشگران و اهالی حوزه ی علم ، بینش و نگرش عالمانه کسب نمایند. همگان باید از رهگذر علم ومنطق، آگاهی و دانایی بدست آورند.
ماحصل مجهز شدن به روش های علمی در تمام زمینه های فرهنگی- علمی و اجتماعی دریک فرآیند مستمر و پیوسته، یعنی ورود به آرمان شهری که در آنجا فضیلت آزادی، اخلاق عدالت و… به منصه ی ظهور رسیده است…
مساله اساسی که در این کتاب مطرح شده است در حقیقت فهم و درک فیزیکی پدیده های طبیعی به روش های علمی است. قطعاً برای رسیدن به چنین هدفی ضروری است خواستاران وطرفداران این تز « در ابتدا با مباحث مهمی چون هندسه، ریاضیات، نسبیت عام، نظریه ی میدان های کوانتومی در فضای تخت و منحنی و … تا حد امکان به طور مختصر آشنایی حاصل نمایند.»
ص ۲
شایان ذکر است هر چند مولف مباحث مطروحه درکتاب را برای دانشجویان دانشگاه نگاشته است مع هذا نوشتار بگونه ای است که ذهنیت خوانندگان کتاب می تواند با چشم پوشی وصرف نظر کردن از مباحث تخصصی واثبات قضایای علم فیزیک با زبانی ساده آشنایی پیدا کنند وسهل و آسان کلیات علم فیزیک را درک نمایند.
استاد تکوک، دراین باب نوشته است: « سعی بر این است که خواننده با کلیات علم فیزیک
و استدلال علمی آشنا گردد. بنابراین مطالب به طور فشرده ومختصر و با زبانی ساده ولی قابل فهم و بدون واردشدن به جزئیات ارائه می گردد.»
مقدمه ص ۳
در ادامه می نویسد: « منظور از زبان ساده، بیان مطالب پیچیده به شکلی ساده ونه ساده انگارانه است که همین بیان ساده هم ، گاهی نیاز به چندین بار خوانش، تأمل وتفکر دارد و بعضاً با یک دور خواندن امکان فهم کامل آن حاصل نخواهد شد.» ص ۳
مولف، فصل دوم را به توضیح روش علمی اختصاص داده است و به خواننده می گوید:
« اصولاً چه نوع تحقیقاتی را می توان یک تحقیق علمی نامید؟»
در پاسخ به این پرسش، با کنار نهادن نظرات مختلف موجز می نویسد: « در روش علمی نظریه ها در برابر مشاهدات قرار داده می شوند ویکی از شروط اساسی روش علمی این است که مشاهدات باید از نظریه ها پشتیبانی کنند.»
سپس اضافه می کند: « از آنجا که علم ودانش ازمشاهده پدیده ها به وسیله ی ناظر ها آغاز می شود بایدتعریف دقیقی ازپدیده ها ناظرها
و ارتباط بین آنها داشته باشیم.»
ص ۱۲ به اختصار و حذف
به طور خلاصه وساده: « پدیده همان شیء یا موضوع مورد بررسی است و ناظر، شخصی است که شیء را بررسی می کند. عمل مشاهده همان ابزار مشاهده است… درنظریه ی مکانیک کوانتومی ناظر نقش بسیار مهمی بازی می کند و با سیستم درهم تنیده است»
فصل دوم ص ۱۲
جناب دکتر تکوک با ارائه نظرات دانشمندانی چون: پوپر popper ، لاکاتوش Lakatos می نویسد: « بین دانشمندان و فلاسفه علم، اتفاق نظر کاملی در ارتباط با روش علمی وجود ندارد. در اینجا روشی را معرفی می کنیم که دانشمندان فیزیک نظری در تحقیقات به کار می برند. مطابق این دیدگاه، روش علمی به فرایند تحقیقاتی گفته می شود که از مشاهده شروع به مشاهده ختم می گردد و می توان آن را به پنج مرحله تقسیم کرد.
۱- مشاهده اولیه، ۲- فرضیه های مجزا، ۳- مدل ریاضی یا سیستم اصول موضوعه، ۴- پیش بینی، ۵- مشاهده نهایی»
با حذف و تلخیص صص ۱۳-۱۴
مولف پس از توضیحات مختصر در مورد هر مرحله از مراحل پنجگانه می نویسد: « یکی از خصلت های مهم روش علمی تکرار پذیری آزمایش ها برای همه به طور یکسان است. یعنی اگر آزمایش درشرایط یکسان وبه وسیله ی ناظرهای مختلف چندین بار تکرار شود باید همه به یک نتیجه ی واحد منجر شود…
مساله مهم دیگر روش استدلال کردن که باید یکسان باشد همه باید از منطق و ریاضی برای درست و نادرست بودن گزاره ها استفاده کنند و استدلال برای توضیح مشاهدات بایدیا از جز ( پدیده مشاهده) به کل ( اصول موضوعه) یا از کل به جز باشد. اختلاف نظر بین دانشمندان درارتباط با یک موضوع به یکی از دو عامل زیر مربوط می شود: یا اصول موضوعه ی یکسانی ندارند و یا درصورت یکسان بودن اصول، روش استدلال یکی از آنها منطقی نیست.
درموردفیزیک می شود مطمئناً اختلاف نظرها از بین رفته وبه دیدگاه واحدی خواهندرسید.»
نقل به اختصار وحذف ص ۱۴
دکتر تکوک بحث های مربوط به روش علمی تحقیق را چنین جمع بندی می کند:
« ۱- مشاهدات اولیه که با نظریه های قبلی قابل بیان نیستند ۲- فرض های مجزا که مشاهدات اولیه را توضیح می دهند. ۳- دستگاه اصول موضوعه یامدل ریاضی که باید ابطال پذیر، غیر قابل تفسیر و درجهت کامل شدن باشد. ۴- پیش بینی های جدید که در نظریه های قبلی نیستند ۵- مشاهده ی پیش بینی های جدید که بایدتکرار پذیر و غیر قابل تفسیر باشند.» ص ۱۵
مولف تاکید دارد که پیش بینی ومشاهده ی پیش بینی ها از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا این مشاهده ی پیش بینی هاست که منجر به پیشرفت علم ودرنهایت تولیدتکنولوژی جدید می شود… این روش علمی درعلم فیزیک با کار گالیله ونیوتن آغاز گردید ( مکانیک نیوتنی)
تخلیص ص ۱۶
نکته ی ارزشمند ومهمی که باید در این فصل بدان اشاره ای شود این گفته است: « یکی دیگر از انقلابی ترین مدل های ریاضی در فیزیک نسبیت خاص وعام انیشتین است که کل ساختار ذهنی بشر نسبت به فضا و زمان را تغییر داد. ص ۱۷
طبعاً نشریات غیرتخصصی جایی برای نوشتارهای علمی در سطح آکادمیک نیست از پردازش دیگر موضوعات کتاب « نگرش فیزیکی به جهان» خودداری می شود.
درخاتمه یادآور می شوم: دکتر محمد تکوک متولد ۱۳۴۴ در شهر کرمانشاه است پس از اخذ دیپلم درهمین شهر از دانشگاه های تربیت مدرس وتهران دوره ی کارشناسی و کارشناسی ارشد فیزیک را گذرانده است از دانشگاه « اکول نورمال سوپریوز» پاریس به رشته ی دکترای فیزیک نایل شده و پس از بازگشت به ایران ( سال ۱۳۷۵) در زادگاه خویش به کار مشغول می شود درحال حاضر عضو هیات علمی دانشگاه رازی کرمانشاه است نامبرده در نشریات معتبر جهانی تاکنون ده ها اثر علمی به طبع رسانده است .
کتاب موردبحث اولین اثر وی در زمینه علم فیزیک است و آن را به همسر ودخترانش تقدیم کرده است.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

7 + 2 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>