چهارشنبه , ۲۷ تیر ۱۳۹۷
آخرین خبرها

تاریخ تحولات سیاسی کرمانشاهان از مشروطیت تا جنگ جهانی اول

image_print

نوشته اردشیر کشاورز

بخش  هفتادم

در نوبت های پیشین با توجه به اوضاع پیش آمده در مرکز کشور و دیگر پدیده های انقلاب مشروطیت
در جای جای ایران ، تصرف تهران توسط سپاهیان مهاجم موصوف به شمال و جنوب ، درگیری های خونین و مسلحانه ی چند روزه ی تهران و نقاط فراگرد آن و در نهایت پناهنده شدن شاه کشور به یک سفارتخانه ی خارجی، سفارت ییلاقی روس تزاری در قلهک تهران ، خلع محمد علی شاه از سلطنت و جایگزینی فرزند ۱۲ ساله اش احمد میرزا به سلطنت و با نام و عنوان جدید احمد شاه توسط هیأت عالی پانصد نفره ای که مجاری امور کشور را به عهده داشت و
به زودی جای خود را به هیأت مدیره ی موقتی و انقلابی دوازده نفره ای داد تا کابینه ی بی رییس الوزرای
انقلاب روی کار آمد و دیگر پرده های نمایش سناریویی که گمان مورخان آن بوده است که از پیش آماده شده بود و نقش کارگزاران ابَر استعمارگران خارجی روس و انگلیس به خوبی در آن مشهود بوده و جنگ و جدل و جدال خونین چند ساله ای که در فارس و تبریز و کرمانشاه همچنان تداوم داشته و مورد پیگیری مباحث این کنکاش بوده است.
و لذا در سیر روال رو به جلوی این وقایع ، حوادث و اتفاقات که درکرمانشاهان حاکمی به نام و نشان میرزا علیخان ظهیرالدوله قاجار شوهر دختر ناصرالدینشاه و از رهبران اخوانی طریقت نعمت اللهی و اقطاب صوفیانه و لقب طریقتی صفاعلیشاه که مرید و جانشین مرحوم صفی علیشاه بوده و چون اوامر و نواهی او در امر حاکمیت با توجه به وجود دو قدرت در یک اقلیم ، یکی حکمران فاقد قدرت و توانایی دولت مرکزی یعنی ظهیرالدوله و دیگری رییس فوج نظامی زنگنه و رییس ایل بزرگ زنگنه با دراختیار داشتن سلاح و مهمات و جنگ افزار سبک و سنگین که مورد حمایت دیگر سران قدرتمند عشایری چون داوودخان سردار مظفر ایلخان کلهر و رییس اتحادیه ی ایلی ایلات غرب کشور و کرمانشاهان ، با نام و نشان حاج محمد رضا خان ظهیرالملک زنگنه امیرتومان ، از این روی تنها اتفاقی که در برابر این رخداد صورت می گرفته است و از حکمران دولت مرکزی ساخته بوده ، انعکاس استعفای خود به مرکز و اطلاع مردم بوده است و لذا در چنان شرایطی در پاره ای از آثار مکتوب می خوانیم :
اوضاع غرب کشور در نبود حاکم مقتدر و کشاکش های ایلی و طایفه ای موجبات بروز فتنه هایی گردیده و نظر به اینکه ظهیرالدوله علیرغم نام حکومت که به وی اطلاق می شده ، عملاً در انجام امور حکومتی هیچ گونه
دخالتی نداشته و بنا به آنچه فرید الملک همدانی کارگزار امور خارجه کرمانشاهان نوشته و در خاطراتش آورده است و می خوانیم :
« شنبه در تلگرافخانه گفته شد جناب اعظم الدوله (نایب الحکومه کرمانشاهان و فرزند ارشد ظهیرالملک زنگنه رییس ایل و رییس فوج زنگنه ) و شاهزاده محتشم الدوله ، بنا به خواهش انجمن ولایتی در کمیسیون مخصوص تا تعیین حکمران مأمور نظم داخله شهر ، مراقبت نموده در کمیسیون مخصوص حضور خواهند داشت .
دوشنبه جناب اعظم الدوله از تهران مأمور قلع و قمع کاکاوندها شدند و با سوار و یک عراده توپ به بیستون رفتند …
آقای فخیم السلطنه پسراعظم الدوله هم نایب الحکومه چم چمال شدند. (۱)
همچنان ، ناآرامی های ایالت کرمانشاهان درولایت سنقر منجربه ترور آقا شیخ جلیل مجتهد سنقر درآن شهر گردید .
فرید در این مورد ذیل مطلب قتل شیخ جلیل در سنقر نوشته است :
جمعه سوم ذیحجه الحرام ۱۳۲۷ مطابق ۱۷ دسامبر ۱۹۰۹ ـ دو روز قبل خبر رسید آقا شیخ جلیل ، مجتهد سنقر را در سنقر مقتول ساخته اند . این شیخ در آن
صفحات نافذ الکلمه و محترم و متمول بود . (۲)
البته در بازدیدی که این قلم از صحن امام زاده احمد سنقر بعد از تخریب ساختمان های پیشین که قبر شیخ جلیل در آن قرار داشت و اما بعد از احداث ساختمان جدید بقعه ی امام زاده ی موصوف ، قبر مذکور در صحن امام زاده قرار گرفته ، ملاحظه گردید تاریخ
به قتل رسیدن شیخ جلیل بر روی سنگ قبر که شهادت آمده و نقر شده و به نظر می رسید سنگ جدیدی است ، سال ۱۳۲۵ قمری قید گردیده که با توجه به یادداشت فرید الملک دچار مغایرت
می باشد و یقیناً تاریخ مورد ذکر فرید الملک درست می نماید و قطعاً در تهیه ی سنگ جدید قبر ،
در نقر تاریخ مرگ مرحوم شیخ جلیل تغییراتی داده شده باشد و به ضرس قاطع تا رویت سنگ قبر پیشین نمی توان به صحت قید تاریخ روی سنگ قبر جدید باور داشت .
و در مجموع مطالب و مواردی پیرامون موضوع در آثار مکتوب درج شده که جهت داوری و قضاوت خوانندگان و آگاهی و شناخت بیشتر از شخصیت و حیات مرحوم شیخ جلیل سنقری از پی می آوریم :
در مجلدات چند جلدی مکان های زیاری و سیاحتی استان کرمانشاهان به همین قلم ( اردشیر کشاورز ) که متأسفانه مدیر وقت اوقاف استان این اثر فاخر فرهنگی را که در چهار هزار صفحه با صرف هزینه ی بسیار و اتلاف انرژی و نیروی زاید الوصف این قلم طی چند سال از قوه به فعل درآمد و در سال ۱۳۸۳ تحویل گردید ، از چرخه ی آماده و مهیای چاپ و نشر خارج و به صورت اوراق بلامصرف باطله به بایگانی راکد فرستاد و فرهنگ استان را از وجود اثری که دربرگیرنده ی توصیف اکثریتی از اماکن زیارتی ، بقاع متبرک ،
مساجد ، تکایا ، حسینیه ها ، امام زادگان و … بود محروم ساخت .
و در هر حال در صفحه ۲۷۸۷ جلد ششم ذیل مبحث مقبره ی شیخ جلیل سنقری یا شیخ عبدالجلیل تبریزی شهر سنقر آمده است :
در وضعیت کنونی صحن امام زاده احمد ، قبری موجود است که پیش تر دارای بقعه ای بوده و حتی با عنوان مقبره ی شیخ جلیل نیز از آن یاد می شده ، در مکتوبی که از جانب هیأت امنای امام زاده احمد به اوقاف استان ارسال شده می خوانیم :
بقاع متبرک حاشیه ی بقعه ی مبارک امام زاده احمد علیه السلام در شهر سنقر در کنار بقعه ی متبرکه مقبره سید جلیل القدر زاهد متقی آقا سید محمد حسینی
اجاق که حسبش به حضرت سجاد (ع) می رسد قراردارد که به جلالت و شأن بقعه افزوده است.
این مقبره پنجاه سال بود بین دبیرستان زینب (س) و ساختمان فرمانداری محصور بود . هیئت امنا با زحمات زیاد و با استفاده از کارشناسان و جوشکاران مجرب ، مقبره را به کنار بقعه انتقال داد ، این حرکت در انظار عمومی که علاقه خاصی به آن داشتند ، بسیار ارزشمند بود و به عنوان یکی از خدمات بزرگ جلوه گر شد.
در داخل ، حرم عالم ربانی ، زاهد مجاهد متقی آیت اله شیخ حبیب اله پیشوایی قرار دارد . در قسمت شمال شرق بقعه مبارکه مقبره عالم بزرگوار و مجاهد آیت اله مجاهد شیخ جلیل جلیلی قرار دارد ، انشاء ا… درنظر است این مقبره هم دارای تاق نما و غیره باشد.
مورد دیگر این که در مفاد وقف نامه پلاک ثبتی خانه ۱۱۱۰ آمده است طبقه زیرین ساختمان که معروف به بست خانه ی امام زاده احمد بوده است و مقبره ای آجری شکل بوده ، مقبره ی آشیخ جلیل سنقری بوده و به صورت مستقل در قسمت جنوبی ساختمان امام زاده احمد (ساختمان پیشین ) وجود داشته است.
همچنین در صورت مجلس تحدید حدود بقعه امام زاده احمد آمده است :
برای تعیین حدود شش دانگ یک باب محوطه موقوفه ی
بقعه امام زاده احمد و مقبره ی مرحوم شیخ جلیل موضوف پلاک ۱۱۱۱ و ۱۱۱۲ سنقر در محله ی پیره ،
تحدید حدود به عمل آمد ، در حالی که در توسعه ی
ساختمان بقعه امام زاده احمد (ع) که ساختمان ملکی نورمحمد سلطان را نیز دربرگرفته ، مقبره ی شیخ جلیل تخریب و قبر شیخ در حرم امام زاده قرار گرفته است. (۳)
بر روی سنگ قبر شیخ جلیل که شیخ شهید هم نوشته شده می خوانیم :
آرامگاه حجت الاسلام حاج شیخ عبدالجلیل شهید طاب الله ثراه ، تاریخ شهادت سنه ۱۳۲۵ قمری (۴) .
و این مورد می تواند محل تشکیک باشد که در یادداشت های روزانه فرید الملک ، تاریخ مرگ شیخ جلیل سنقری سال ۱۳۲۷ و بر روی سنگ جدید قبر سال ۱۳۲۵ هجری قمری آمده و انشاءا… در مباحث بعدی به ادامه ی موضوع می پردازیم.
ادامه دارد
ــــــــــــــــــــ
پی نوشت های ارجاعی :
۱ – خاطرات فرید الملک ـ پیشین ـ ص ۳۳۳
۲- همان ـ ص ۳۳۴
۳- از مجلدات ۶ جلدی مکان های زیارتی و بقاع متبرک استان کرمانشاهان ـ اردشیرکشاورز ـ اداره کل اوقاف و امور خیریه استان ـ سال ۱۳۸۳
مستند به مدارک تشریح وضعیت آرامگاه امام زاده احمد سنقر ـ جلد ششم ـ ص ۲۷۸۸
۴- روزنامه ندای خاوران ـ شماره ۱۷ ـ دوشنبه ۱/۹/۱۳۷۲ ـ صفحه ۱۲

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

3 + 6 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>