شنبه , ۵ اسفند ۱۳۹۶
آخرین خبرها

میرزا تقی خان رهبر بنیانگذار ورزش نوین در مدارس کرمانشاه

image_print

تهیه و تنظیم : نادر تقی زاده

یکی از زحمت کشان تعلیم ورزش های نوین در کرمانشاه که فی الواقع باید اورا جزء بنیانگذاران اولیه این جریان دانست شادروان میرزا تقی خان رهبر است.
تقی رهبر فرزند غلامحسین در فروردین ماه سال ۱۲۶۷ خورشیدی در تهران متولد شد پس از اتمام تحصیلات آن زمان وارد خدمت معارف گردید پس از مدتی مدرسه افتخاریه را در تهران تاسیس نمود . در این دوران با ایوب خان
سپهری (مزین الممالک) از ایل زنگنه کرمانشاه که تحصیلات دوره متوسطه را در مدرسه صنایع مستظرفه آلیانس به اتمام رسانده و از شاگردان طراز اول استاد کمال الملک محسوب می شد که در سال ۱۲۹۰ خورشیدی به خدمت
معارف درآمده بود و سابقه تدریس و مدیریت در مدارس تهران را دارا بود و موفق به کسب امتیاز تاسیس مدرسه سه کلاس متوسطه در کرمانشاه شده بود آشنا گردید در این ارتباط زمانی که مزین الممالک در سال ۱۲۹۷ شمسی از سوی نصیرالدوله (احمدبدر) وزیر وقت به سمت رئیس معارف ، اوقاف ، صنایع مستظرفه کرمانشاه انتخاب شد تقی رهبر را هم به عنوان ناظم مدرسه دولتی با خود به کرمانشاه آورد.
در این زمان وضعیت مدارس کرمانشاه چنین بود که مدیر هر مدرسه بنا به سلیقه و تشخیص خود مواد درسی را تعیین و در برنامه کلاس مربوطه جهت تدریس قرار می داد
در بدو ورود مزین الممالک تلاش مضاعفی را برای یکنواخت نمودن دروس مدارس آغاز نمود در این راه مدرسه دولتی شماره یک مرکزی (احمدیه) را شش کلاسه
و سایر مدارس را چهار کلاسه اعلام نمود.
این امر موجب گشت پس از اتمام امتحانات سال ششم ابتدائی
در خرداد سال ۱۲۹۸ خورشیدی در مهرماه همان سال کلاس
هفتم (سال اول متوسطه) و مهرماه سال ۱۲۹۹ش(سال دوم متوسطه) در این مدرسه تشکیل گردد.
تقی رهبر که سابقه تدریس و مدیریت مدارس تهران را در کارنامه فرهنگی خود داشت و ضرورت ورزش را در سلامت و ایجاد نشاط در دانش آموزان واقف بود ، برای اولین بار تدریس ورزش را در برنامه دروس مدرسه هفت کلاسه (ابتدائی و سال اول متوسطه) نمره یک دولتی (احمدیه) که نظامت آن را نیز به عهده داشت گنجانده و خود تدریس آن را تقبل نمود.
این مساله موجب اعتراض مرتجعین قرار گرفت حتی موافقین مدارس جدید هم ورزش دو و میدانی و ژیمناستیک را یک نوع بازیگوشی می دانستند و آنرا اتلاف وقت شاگردان به حساب می آوردند.
متاسفانه مدیران بعضی مدارس نیز از اجرای آن جلوگیری به عمل می آوردند.
تقی رهبر به کارشکنی های مخالفان اهمیت نداده ابتدا در مدرسه نمره یک دولتی(احمدیه) به اجرا درآورد به تدریج در سایر مدارس نیز تدریس ورزش عملی گردید بدینوسیله تقی رهبر توانست ورزش را در مدارس کرمانشاه به اجرا گذاشته و آنرا نهادینه سازد البته حمایت های ایوبخان سپهری (مزین الممالک) از تقی رهبر بسیار قابل توجه بوده نظر به اینکه ورزش در سال ۱۳۰۶ خورشیدی در مدارس کل کشور اجباری گردید عظمت کار میرزا تقی خان رهبر بیشتر تجلی می یابد .
سال ۱۳۰۱ شمسی رهبر همکاری خود را با سمت سردبیر روزنامه بیستون که توسط مهدی فرهپور (صدیق دفتر) انتشار می یافت و یکی از حامیان معارف جدید محسوب می شد آغاز می کند.
در سال تحصیلی ۱۳۰۲-۱۳۰۱ دوره ریاست مرحوم سیدحسین کزازی محصلین مدرسه شماره یک دولتی (احمدیه) با نظامت و معلم ورزشی تقی خان رهبر صاحب لباس متحدالشکل گردیدند.
محمدرضا پنجه شاهی مدیر مدرسه نمره یک(احمدیه)
به رئیس معارف گزارش می دهد تقی رهبر در سال ۱۳۰۴-۱۳۰۳ علاوه بر نظامت مدرسه خارج از وقت رسمی کار تحصیلی محصلین را به کمک دونفر دستیار تمرین ورزش داده و در سال تحصیلی ۱۳۰۵-۱۳۰۴ نیز ساعات ورزش در برنامه کلاس ها منظور شده و تقی رهبر مجدداً آموزش آنرا علاوه بر نظامت بعهده گرفته .
بر اثر تلاش ها و زحمات ایشان دانش آموزان به قدری پیشرفت کردند که آقای میرزا مهدی خان ورزنده پایه گذار
اولیه ورزش های نوین در ایران برتری ورزشکاران کرمانشاه را بر اغلب ورزشکاران تهران مورد تایید قرارداده و به بعضی از آنها نیز جایزه اهداء نمود. در سال ۱۳۰۴ سیدکاظم بهبهانی رئیس معارف کرمانشاه جریده(فخردانش) را به سردبیری
تقی رهبر منتشر نمود.
سال ۱۳۰۵ شمسی توانست جریده ای را به نام (رهبر)
با سبک و سیاق سیاسی ، اجتماعی ، اخلاقی ، ادبی و علمی
به مدیریت خودش انتشار دهد که در هفته دوشماره آن چاپ می شد که متاسفانه پس از چند شماره به تعطیلی کشیده شد.
باید اذعان داشت این مرد خستگی ناپذیر از پیش گامان هنر
تیاتر در کرمانشاه نیز می باشد در آن زمان اجرای تیاتر و هنرپیشگی در افکار عامه بخصوص محیط های کوچک شهرستان ها ، دلقک بازی و مقلدی به حساب می آمد لذا اولین گروهی که در کرمانشاه تشکیل شد(هیئت تاترال ارامنه) بود که سرپرستی آن با میرزا تقی خان رهبر بود این گروه چند نمایشنامه ای را در جهت جمع آوری
کمک های مالی برای ساخت و ساز مدارس به اجرا درآورد تقی رهبر در این نمایش ها که به نفع امور فرهنگی داده می شد نقش های شیرین و جذابی را بازی می کرد.
رهبر در این رشته چند نفر مستعد از جمله غلامرضا پارسا شاعر شیرین سخن و نویسنده توانا را که در تیاتر نیز دارای استعداد شگرفی بود به جامعه هنر معرفی نمود .
رهبر در نطق های سیاسی ید طولا و بیان شیوائی داشت تقی رهبر در دوران اولین حضور خود در کرمانشاه که تاسال ۱۳۰۷ خورشیدی به طول انجامید پست هایی چون نظامت و معلم ورزشی مدرسه دولتی نمره یک (احمدیه) ،
معاونت معارف کرمانشاهان و مفتشی(بازرسی) این اداره را عهده دار گردید.
وی در سال ۱۳۰۷ /ش به دنبال یکسری مسائل مدتی دور از
مشاغل دولتی به سر برد تا اینکه دوباره به شغل مورد علاقه
خود بازگشت در سال ۱۳۱۶ به ریاست اداره صناعت مازندران
سپس به ریاست معارف گرگان منصوب شد.
در سال ۱۳۱۷ به سمت رئیس فرهنگ کردستان انتخاب شد
(سال ۱۳۱۷ وزارت معارف به وزارت فرهنگ تغییر نام داد)
در تعطیلات نوروز سال ۱۳۱۹ به همت علی دادائی که از دیپلمه های فارغ التحصیل اولین دوره دانشسرای مقدماتی
تهران بودند به استخدام فرهنگ کرمانشاه در آمده بود یکدوره مسابقات دو و میدانی بین تیم های کردستان ، همدان ، کرمانشاه ، و دبیرستان فیروز بهرام تهران در شهر کرمانشاه برگزار نمود که آقای تقی رهبر با سمت دبیر ورزش
دبیرستان فیروز بهرام در مسابقات حضور داشت.
تقی رهبر سال ۱۳۲۴ دوباره به کرمانشاه بازگشت و در سمت
بازرس فرهنگ استان پنجم به خدمات خود ادامه داد مشارالیه پس از ۲۵ سال وقفه از اردیبهشت ماه ۱۳۳۰ تا اسفند ماه ۱۳۳۴ نشریه (رهبر) را مجدداً انتشار داد.
میرزا تقی خان رهبر در دوره اول خدمت خود در کرمانشاه از یاران ورفقای شاهزاده علیخان حشمت پور دولتشاهی بود
که با خواهرزاده ایشان وصلت نموده و صاحب پنج فرزند شدند :
۱-پورانداخت رهبر همسر ناصر بیابانی(دبیرزبان)
۲- پرویندخت رهبر همسر ابوالقاسم منوچهری(فرهنگی) ۳-پروانه رهبر همسر بهمن جهانسوز (کارمند اداره کار) ۴- پریچهر رهبر همسر سرلشکر محسن تبریزی
۵-فریبرز رهبر (پروفسور ساکن امریکا)
ضمن آنکه پرویندخت رهبر به عنوان اولین دبیر ورزش دبیرستان های دخترانه کرمانشاه شناخته می شود.
تقی رهبر پس از عمری خدمت صادقانه اواسط مردادماه سال ۱۳۳۷ خورشیدی در سن هفتادسالگی به دیار باقی شتافت
پیکر او در آرامگاه خاندان آل آقا در خیابان آرامگاه آرام گرفت
این انسان وارسته بزرگترین خدمت را به ورزش نوجوانان و جوانان این دیار نمود روانش شاد و روحش قرین رحمت باد.
بن مایه ها :
۱-تاریخ آموزش و پرورش تالیف علوی کیا و رستمی گوران چاپ سال ۱۳۸۴
۲-کلیات آثار سیدعبدالکریم غیرت ـ خرداد سال ۱۳۳۸
۳-تاریخ مطبوعات استان کرمانشاه ـ تالیف محمدحسین شیریان ـ چاپ ۱۳۹۲
۴-تاریخچه نمایش در باختران (کرمانشاه) ـ تالیف منصور خلج ـ چاپ ۱۳۶۴

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

7 + 2 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>