بنفشه نوروزی- فعال گردشگری؛/ جایگاه گردشگری خلاق در «کرمانشاه 2020»


banafshe-noroozi

جهان امروز در حال گذار از عصر صنعتی به عصر خلاق است. انسان عصر خلاق علاوه بر تامین نیازهاي اساسی، در پی پاسخگویی به نیازهاي خلاق خود نظیر نیاز به تخیل، چیرگی، سرزندگی، نوآوري و کنجکاوي نیز می باشد.
یکی از بسترهاي اصلی خلاقیت، وجود تنوع در بافت فرهنگی – اجتماعی است که فرد را در بر می گیرد. تنوع فرهنگی از مهمترین عوامل تقویت و تسریع فرایندها و فعالیت هاي خلاقانه محسوب می شود، اما در عصر صنعتی، ظهور و فراگیر شدن مفاهیمی چون جهانی شدن، ظهور کلان شهرهاي جهانی و تمایل به قرار گرفتن تحت لواي برندهاي جهانی، تمایز و تنوع مقاصد که از مهمترین عوامل جذابیت یک مقصد تلقی می شوند را به حداقل رسانده است.
امروزه تلاش شهرها و مقاصد گردشگري براي متمایز شدن از سایر مقاصد و به چشم آمدن در نقشه هاي جهانی گردشگري، به دلیل اتخاذ استراتژي هاي دیکته شده و همسان نظیر ایجاد ساختارهاي نمادین، استخراج میراث فرهنگی، برگزاري رویدادهاي عظیم و موضوعی شدن، ناخواسته به نتایج معکوسی منتهی شده است و این روند، گردشگري فرهنگی را دچار معضل بازتولید متوالی کرده است، در نتیجه شاهد پیدایش مقاصد گردشگري مشابه و ارائه محصولات گردشگري یکسان در سراسر جهان هستیم.
به منظور رفع معضلاتی از جمله معضل بازتولید متوالی، شکل جدیدي از گردشگري فرهنگی به نام گردشگري خلاق، درسال هاي اخیر رواج یافته است. در شبکه جهانی گردشگري خلاق بیان شده است که گردشگران خلاق مقاصد جدید را به منظور زیستن یک تجربه منحصر به فرد و خلاقانه جستجو می کنند. در این نوع گردشگري امکان درگیر شدن با معضل بازتولید
متوالی به مراتب کمتر است چرا که گردشگر خلاق در پی افزودن چیزي از خود به بافت پیرامونش است، در واقع بافت خلاق در اختیار گردشگر قرار می گیرد و این خود گردشگر است که بخش عمده تجربۀ گردشگري را رقم می زند، تجربه اي که پاسخگوي نیازهاي خلاق فرد باشد.
گردشگري خلاق سفري هدایت شده به سمت یک تجربه اصیل و تعاملی، همراه با یادگیري مشارکتی است و امکان برقراري ارتباط با مردم محلی که ایجاد کننده آن فرهنگ زندگی هستند را فراهم می نماید.
گردشگري خلاق شکلی پایدارتر از گردشگري است که به بازدید کننده این امکان را می دهد تا توانایی هاي بالقوة خلاق خود را از طریق مشارکت در دوره ها و آموختن تجاربی که مختص مقصد گردشگري مورد بازدید می باشد، رشد دهد.
خلاقیت به شهر مقصد گردشگری اجازه می دهد تا مزایای رقابتی نسبت به جاهای دیگر پیدا کند و محصولات خلاقانه، کارآفرین ها و افرادی را از بخش های فرهنگی جذب نماید. این شیوه گردشگری، به گردشگر خلاق امکان می دهد با دستکاری در محیط پیرامون خود و ادراک عمقی، عاطفی و عملی، اتمسفر مقصد را با ادراک همدلانه لمس نماید.
در گردشگری خلاق، گردشگر به تعامل بیشتر آموزشی، احساسی، اجتماعی و همچنین مشارکت با مکان، فرهنگ زندگی و مردم تشویق می‌شود.
در نسل سوم گردشگری، گردشگر شبیه یک شهروند رفتار می‌کند. همچنین در این نوع از گردشگری نقش مدیران در شناخت انواع خلاقیت موجود در شهر به عنوان یک منبع و فرصت برای جذب گردشگران مهم تلقی می‌شود.
دربحث گردشگری خلاق با گردشگرانی مواجه خواهیم بود که از مرز دیدار صرف آثار تاریخی و طبیعی فراتر رفته‌اند و با حضور در بطن جامعه‌ی مقصد، به درک عمیق‌تری از آن نائل خواهند شد.
در گردشگری خلاق، گردشگر به تعامل بیشتر آموزش، احساس، اجتماع و همچنین مشارکت با مکان، فرهنگ زندگی و مردمتشویق می شود.
جالب این‌که در گزارشات مربوط به سال ۲۰۱۱ سازمان جهانی گردشگری چنین مطرح شده که، در پژوهش‌های آینده گردشگری باید متوجه باشیم گردشگران فرهیخته‌تر خواهند شد و به میزان بیشتری جویای آگاهی‌های جدید و سرمایه‌های فرهنگی خواهند بود. آن‌ها همچنین جویای معنای بیشتر از زندگی خویش بوده در تجارب شخصی خواهان اصالت بیشتری خواهند بود.
امروزه یک شبکه بین‌المللی مخصوص گردشگری خلاق وجود دارد. این شبکه در سال 2010 در بارسلون شروع به کار کرد و هدف آن این بود که شهرها و نواحی روستایی را به مراکزی برای پیشبرد گردشگری خلاق تبدیل کند. هم‌اکنون شهرهای زیادی همچون پاریس، بارسلون و پورتو آلگره در برزیل، روستاهایی همچون بیوت در قلب کوت دازور فرانسه، ناحیه اسپانیایی گالیسیا و کشورهایی همچون گواتمالا و تایلند عضو این شبکه هستند.
گردشگری خلاق فقط به گردشگران نفع نمی‌رساند. این کار به هنرمندان و دیگر فعالان بومی کمک می‌کند نقش پیش برنده‌ای در توسعه اجتماعی-اقتصادی محل زندگی‌شان داشته باشند و به لطف علاقه به فرهنگ و سنت مردم بومی، اثر مثبتی بر اعتماد به نفس این جوامع دارد. مقوله «گردشگری خلاق” هم‌اکنون بسیار مورد توجه قرار گرفته تا جایی‌که این روزها کنفرانس‌هایی در این زمینه در برخی از شهرهای دنیا برگزار می‌شود و همچنین سایت‌های اینترنتی متنوعی نیز در دنیای مجازی به این موضوع اختصاص داده شده‌اند.
گردش و بازدید از جاذبه هاي مختلف، در کنار استراحت و تمدد اعصاب تنها بخش هاي کوچکی از هدف گردشگران امروزي است. گردشگران به دنبال راه هاي تازهاي براي لذت بردن و گذران اوقات فراغت هستند. کسب تجربه هاي جدید و انجام فعالیت هایی که افراد در محل سکونت خود امکان انجامش را ندارد، انگیزهاي قوي براي مسافرت به هر مقصد گردشگري است که از ابزار نوآوري و ابتکار بهره می برد. در مقابل مناطق مقصد نیز با گسترش فعالیت هاي فراغتی نوین و استفاده از همه بخش هاي مختلف یک کشور براي پاسخگویی به تقاضاي گردشگران سعی در تنوع بخشیدن به فعالیت هاي گردشگري دارند
بنابراین به‌نظر می‌رسد برای این‌که استان ما نیز از این فرصت جدید بهره‌مند شود باید کارشناسان گردشگری و مدیران شهری خیلی زود با این مقوله آشنا شوند و برایش برنامه‌ریزی انجام دهند.
در کشومان ایران از رشت به عنوان شهر خلاق غذا و از اصفهان به عنوان شهر خلاق صنایع دستی یاد می شود. در این بین می توان با توجه به ظرفیت های استان کرمانشاه علی الخصوص ویژگی های گردشگری روستایی شرایطی را فراهم نمود که از استان کرمانشاه هم در این زمینه به عنوان شهر خلاق جشنواره های روستایی برند سازی کرد.
با توجه به ارائه طرح «کرمانشاه 2020» و در راستای تحقق اهداف این طرح براساس تاکید بر رویکرد صنعت گردشگری، مدتی است شاهد برگزاری جشنواره های متعددی در جای جای استان هستیم، در این بین بر اساس مقوله گردشگری خلاق، فرصت ویژه ای فراهم شده است تا استان کرمانشاه را در مقوله خلاقیت گردشگری در سطح کشور و حتی دنیا مطرح نماییم.
خوشبختانه از آنجا که یکی از مهمترین خصیصه های شهروندان کرمانشاهی، خونگرمی و مهمانوازی آنان است، گردشگران می توانند تعامل خوبی را با مردم و فرهنگ جامعه داشته باشند و همین موضوع زمینه مناسبی برای به ظهور رساندن فرصت گردشگری خلاق را برای آنان به وجود می آورد.