دوشنبه , ۲۵ شهریور ۱۳۹۸
آخرین خبرها

نماهایی از محله های قدیمی کرمانشاه در دهه ۳۰ در کتاب « پرواز خاطرات» اثر « علی اصغر محسنی»

image_print

بخش اول

ح- مولایی فر

در سال جاری (۱۳۹۷) کتابی در قالب یک داستان بلند ۵۴۵ صفحه ای با بن مایه هایی از خاطرات دوران گذشته فردی با نام « محسن» به نویسندگی جناب « علی اصغر محسنی» از سوی انتشارات نخل دانش تهران باشمارگان ۳۰۰ جلد روانه ی بازار بی رونق کتاب شده است. اما از آنجایی که صفحات زیادی از این قصه ی خاطره آمیز از زبان راوی در پیرامون زندگی محسن که در حقیقت قهرمان اصلی داستان یعنی نویسنده است، اختصاص پیدا کرده و نماهایی بارز از فضای اجتماعی و محلات قدیمی کرمانشاه را در یک بازه ی
زمانی سی ساله ( از آغاز دهه ی ۱۳۳۰ تا اواخر دهه ی ۱۳۵۰) به نمایش در آمده است و شهروندان هم سن و سال نویسنده از آن دوران و زمان ها، خاطره ها درذهن دارند، قطعاً با خواندن کتاب «پرواز خاطرات» شاهین خیال آنان نیز به فضای آن دوره زمانه از جغرافیای اجتماعی کرمانشاه، پرواز می کند و با شخصیت های حقیقی و مکان های
خاص کوچه پس کوچه ها و خیابان های
آن روزگاران از شهر کرمانشاه احساس هم ذات پنداری خواهند کرد. زیرا هنوز هم رد پای کم رنگی از بناها و بازارها و دکان های دوران دهه ی سی به بعد حتی زمان های ما قبل آن در بافتار قدیمی شهر کرمانشاه قابل رویت است و نویسنده از مکان ها و افرادی نام می برد که این اسامی خاص برای هم نسلان خاطره نویس چندان غریب وبیگانه و نا آشنا نیستند در واقع خاطرات راوی برای شهروندان شصت هفتاد ساله کرمانشاهی در یک خط سیر مشترک، هم سویی داردو بیان هر ماجرا و اتفاقی به حکم اصل تداعی معانی در ذهن خواننده جان می گیرد و بانوعی حس و حال نوستالوژی همراه است. بگذریم
نویسنده کتاب « پرواز خاطرات» به هر دلیلی از بیان خاطرات خویش به طور مستقیم خودداری کرده است و با خلق کاراکتری به اسم « محسن» رویدادهای زندگی خود را از دوره ی کودکی تا سنین پس از بازنشستگی به وی انتساب می دهد و همانطور که در سطور بالا اشاره شد، جناب «محسنی» در ساختار داستان دست به خاطره نویسی زده است. این نوع قصه نگاری بومی که شخصیت های اصلی و فرعی آن هیچکدامشان زائیده ی ذهنیت نویسنده نیستند و کاملاً درفضای اجتماعی ونیز وجود خارجی داشته اند برای خیلی از افراد هم سن و سال قصه نویس نام ونشان آشنایی دارند، به خاطر آن که رخدادها، تصنعی در قالب ساختاری از داستان، به تصویر کشیده است، طعم و مزه ی خاطره نویسی از آن سلب می شود!
چنانچه بی راه نگوییم، آنچه را که نویسنده با نثری روان وجذاب وداستانگونه نگاشته وترکیب نامتجانسی از قصه نویسی وخاطره نگاری آفریده است، در واقع پروراندن « شتر مرغی» است که مصلحت اندیشانه، نه بار می برد ونه پرواز می کند. به زعم نگارنده ، اگر جناب « علی اصغر محسنی» موضوعات وماجراهایی را که درکتاب « پرواز خاطرات» در قالب خاطره نویسی صرف به رشته ی
تحریر درمی آورد، به خاطر برخوردار بودن نوشته اش از مولفه های خاص جامعه شناسی اجتماعی، ارزشی به مراتب والاتر ازآنچه که وی در پیکره ای
از داستان نویسی ارائه داده است نوشتارش بیشتر به دل می نشست، زیرا مضامین وحوادث و ماجراهایی که در یک داستان رمان گونه برای شخصیت ها اتفاق می افتد، خیلی زود درذهن خواننده رنگ می بازد، اما بیان خاطره ها در یک نوشتار خاطره نویسی به طور مستقیم همواره برای نسل های آینده در محیط ومکان هایی که نویسنده از زندگی اجتماعی شخصیت های واقعی سخن به میان آورده است، بسان بناهای تاریخی خواه ناخواه ماندگاری به دنبال دارد و همانطور که در سطور بالاتر اشاره شد چه بسا، موضوع خاطرات برای جامعه شناسان می تواند درحکم مستنداتی باشد که در پیرامون آن به یک نتیجه ی جامعه شناسی دست بیابد.
جناب «علی اصغر محسنی» نویسنده ی کتاب «پرواز خاطرات» «درمقدمه ی کتابش خاطره های ذهنی را به تابلوهایی تشبیه می کند که در گوشه وکنار حافظه اش محفوظ است.
خاطره نویس هم مانند یک نقاش که بارها از تابلو فاصله میگیرد، از زاویه های مختلف آن را بررسی میکند تا چیزی را ازقلم نیانداخته باشد و در ترکیب رنگ ها و کم وزیاد شدن مقدارنور، موشکافانه دقت می کند تایک اثر بدون نقص پدید آورد و در بیننده احساس رضایت وآرامش بیشتری حاصل نماید.
خاطره نویس هم زمانی که خاطره ای را روی کاغذ می آورد، ساعت ها به سرو سامان دادن آن مشغول میشود برای مدتی از نوشته ها فاصله میگیرد، در زمان بازخوانی ها، تغییراتی به آنچه که نوشته است باکم و زیاد کردن آن می کوشد چیزی را که خلق می کند خواننده با رغبت ولذت بخواند و …»
نقل به مضمون، تلخیص وتلفیق جمله ها صص ۹-۱۰
از آنجایی که نویسنده،دوست ندارد و یا به هر دلیل دیگری علاقه مندنیست مستقیماً خاطرات ذهنی خود را بنگارد بنابراین باخلق شخصیتی به نام «محسن» آنچه را که برای خودش ازدوران کودکی تا سال های بین ۵۵ تا شهریور ۵۶ که محسن با دادن امتحانات دانشگاهی فارغ التحصیل می شود، اتفاق افتاده است درباره ی سیکل های مختلفی از خط سیر زندگی محسن در ساختار داستان به رشته ی تحریر می کشاند.
ادامه دارد…

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

8 + 1 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>