پنجشنبه , ۲۷ تیر ۱۳۹۸
آخرین خبرها

سهم من از آسمانِ شهرم

image_print

23279756_124928128187283_2848217414997377024_n

پدیده بلند مرتبه سازی به صورت یکی از اشکال غالب معماری و شهرسازی از اواخر قرن نوزدهم در غرب به منظور بهره برداری هرچه بیشتر از زمین های مرکز شهر و در پی توجه به اقتصاد شهر شروع شد وبه تدریج استفاده از این الگو در کاربری های مسکونی در مناطق پیرامونی شهر رواج یافت و از همان آغاز در بین صاحب نظران موافقان و مخالفانی داشت.
از دید موافقان مزایای ساختمان های بلند عبارتند از امکان استفاده بیشتر از زمین خصوصاً در مراکز شهرها و مناطق پر تراکم، متمرکز نمودن مراکز اداری و تجاری و فضاهای مسکونی در نقاط مناسب، کسب نور بهتر و بیشتر، ایجاد شرایط اسکان مردم در شهرهای بزرگ و ایجاد نقاط تاکید در شهرها و معایبی که از سوی مخالفان مطرح شده اند شامل برهم خوردن مقیاس های انسانی در محیط شهری، از بین رفتن مناظر طبیعی در مناطق شهری، جداسازی انسانها از یکدیگر و ایجاد زمینه برای وقوع جنایات، زیر پاگذاشتن ارزشها و سنت های قدیمی در کالبد و سیمای شهرها و ایجاد تراکم بیش از حد و ازدحام جمعیت در مناطق شهری می باشند.
در سال های اخیر پس از تصویب طرح تفصیلی شهر کرمانشاه روند احداث ساختمان های بلند در شهر افزایش یافته است، گرچه این شیوه ی ساخت مزیت هایی همچون جلوگیری از توسعه افقی شهر، استفاده ی بهینه تر از زمین و دستیابی به سطح سرانه بالاتر در کاربری های خدماتی را به همراه داشته اما این ساختمان ها و جمعیت موجود در آنها ساختار کالبدی- فضایی شهر را تحت تاثیر قرار داده و باعث بروز مشکلاتی همچون افزایش تراکم انسانی و ساختمانی، افزایش حجم ترافیک، اشرافیت و سایه اندازی، مسدود نمودن مناظر شهری، ایجاد دید بصری نامناسب و مشکلات زیست محیطی و … شده است.
ضوابط شهرسازی کنونی به گونه ای است که احداث ساختمان های بلند صرفاً مختص مرکز شهر و یا نواحی تجاری نیست بلکه تقریباً تمامی نواحی شهر را درنوردیده است و در محله های مسکونی نیز به شدت شاهد اینگونه ساخت و ساز هستیم. به نحوی که دیدن آسمان و کوه های
زیبای شهر صرفاً از خیابان های اصلی و فضای باز پارک ها میسر می باشد. ارتفاع ساختمان ها در کوچه ها به گونه ایست که عابر تنها توده ساختمانی اطراف خود را می بیند و در فضایی تحمیلی محاط گردیده که راه چاره را در سریعتر گذشتن و رسیدن به خیابان پهن تر می بیند.
لزوم توجه به محصوریت ایجاد شده در کوچه ها که زائیده ارتفاع ساختمان های دو سوی کوچه می باشد امریست که مدیران شهری بایستی در زمان تهیه ضوابط و تراکم های پیشنهادی مدنظر قرار دهند. محصوریت مناسب در گذرها که از نسبت ارتفاع ساختمان های دو طرف گذر به عرض گذر بدست می آید گرچه در بین صاحب نظران شهری تفاوت هایی با هم دارد اما به طور کلی بین یک به سه تا یک به یک است به نحوی که عابر می تواند کف گذر، ساختمان روبرو و بخشی از آسمان را ببیند و احساس در تنگنا بودن در او ایجاد نشود. در نقد ضوابط تراکمی کنونی شهر کرمانشاه می توان گفت به این نسبت توجهی نشده است به عنوان مثال در کوچه ای به عرض ۱۰ متر به مالک اجازه ساخت پیلوت بعلاوه ۵ طبقه داده می شود که با یک محاسبه ساده ارتفاع ساختمان در حدود ۱۸ خواهد بود و نسبت ارتفاع ساختمان به عرض گذر دو به یک خواهد شد که نشان می دهد عابر هیچ سهمی از آسمان شهرش نخواهد داشت.
تراکم های بالای ساختمانی و جمعیتی در شهر به سمتی پیش رفته است که در زمان های وقوع حادثه حتی در محله های طراحی شده با مشکل رفت و آمد مواجه شده ایم که نمونه ی آن زلزله کرمانشاه بود به نحوی که شروع ترافیک سواره جهت خروج از ساختمان از داخل کوچه ها بود.
سایه ساختمان های بلندی که پهلو به پهلوی هم در دو سوی کوچه ساخته شده اند به همراه انعکاس شدید پرتوهای نورِ ساختمان های شیشه ای، شرایط بهره گیری درختان از نور خورشید را دگرگون کرده و به همراه سایر عواملِ مخرب دیگر نابودی درختان را رقم خواهد زد.
نوسانات اقتصادی در کشور ما که در تمام عرصه ها نمود دارد سازندگان ساختمان را به افزودن طبقات مازاد بر تراکم مجاز در پروانه های ساختمانی و کاهش شدید مساحت نورگیرها سوق داده است امری که کمتر شدن نورگیری فضاهای داخلی و پایین آمدن کیفیت ساخت و ساز ها را به همراه دارد.
در پایان می توان گفت مقیاس انسانی کوچه ها که روزگاری احساس خودمانی بودن در عابر و ساکن محلات شکل می داد به واسطه نادیده گرفته شدن رفته رفته کوچه ها را به فضایی سرد و بی روح و غریبه تبدیل کرده است مفاهیم اصیل اهل محله، ساکن گذر و … که در گذشته هویت و شناسنامه فرد به حساب می آمد اکنون رنگ باخته و به جای آن ساکن کوچه شماره…، آپارتمان فلان و طبقه چندم نشسته است. لزوم تمرکز مدیران شهری در جهت ساخت شهری با ویژگی ها و ارزش های انسانی و دوری از نگاه صرفاً کمیت گرا در بخش های مختلف شهر از جمله ساختمان ضرورتی است که به شهر و شهروند اعتبار می بخشد.
منصور نجفی (کارشناس ارشد طراحی شهری)
افشین حیدریان (کارشناس معماری)

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

3 + 4 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>