باز هم شایعه جابجایی پایتخت چرا؟!

26204_471

منوچهر نجمايي

هر چند سال یکبار دولتمردان بحث جابجایی پایتخت را پیش می کشند و سوژه ای به دست مجلسیان هم می دهند و برای فضاهای مجازی هم خوراک ماندگاری برای مدتی طولانی فراهم می آورند اما هیچکدام از این صاحب نظران و پیشنهاد دهندگان و تئوریسین ها دلایل قابل قبول و منطقی برای ضرورت جابجایی پایتخت ارائه نمی دهند، اما وقتی اولین تلنگر می خورد همه صاحب نظر می شوند به تعبیر و تفسیر حواشی و یا دلایل ضروری و غیرضروری
می پردازند.
اگر چه چند سال قبل جابجایی پایتخت باز هم مطرح شده بود اما مدت زمان نسبتا طولانی فراموش شد و سکوتی ابهام برانگیز بر این طرح حکمفرما گردید.
ولی محمود احمدی نژاد در تبلیغات
انتخاباتی اش برای ریاست جمهوری در جمع مردم سمنان گفت: اگر من به ریاست جمهوری انتخاب شوم، سمنان را پایتخت ایران خواهم کرد حالا اگر شوخی بود یا جدی بهرحال به نوعی شعارهای انتخاباتی بود اگر چه با رفتن و قرار گرفتن احمدی نژاد در ساختمان پاستور جابجایی پایتخت و انتقال آن به سمنان دیگر مطرح نشد.
البته از این شعارها برای کسب آراء در هر انتخاباتی بسیار دیده و شنیده می شود و به قول قدیمی ها چون سنگ بزرگ علامت نزدن است خیلی زود هم فراموش می شود، که در این مورد هم چنین شد ولی بهرحال جابجایی پایتخت هرازگاهی سوژه فضاهای مجازی و حتی رسانه های نوشتاری هم قرار می گیرد، حالا این چه فلسفه ای است که یک باره از میان این همه معضلات و مشکلات داخلی و خارجی که دولتمردان را کلافه کرده است و یا طرح هایی که دولت در برنامه ریزی های آینده تدارک دیده است، چه شده که بحث جابجایی پایتخت هم در لابلای این همه مسایل به نمایش و یا نظرسنجی گذاشته می شود.
بهرحال جابجایی پایتخت کار ساده و آسانی نیست که بشود راحت آن را انجام داد. طرح بزرگ و پرتنش از نظر اجرا، دردسرآفرین است که دولت را با مشکلات بسیاری روبرو می کند اما چرایی این انتقال را پیشنهاد دهندگان از نظر منطقی مطرح نکرده اند که روی آنها کار کارشناسی و مطالعاتی صورت بگیرد و بیشتر که محتوای درونی آن توجه شده و می شود.
اما مهمترین چالش در این راه ایجاد
زیرساخت های وسیع در مکان و شهری است که در بحث ها از آن بیشتر برای انتقال پایتخت به آنجا نام برده شده است که پیش از پرداختن به آنها باید به نکته قابل توجهی اشاره و تاکید بشود که «پایتخت» باید از نظر موقعیت جغرافیایی در نقطه ای از کشور قرار گیرد که با توجه به فاصله زمانی و مکانی امکان دسترسی به آن به راحتی انجام پذیر گردد حتی وسیله ارتباطی و رسیدن به آن از نظر امکانات مثل خطوط هوایی، زمینی و ریلی وسعت و کارآمدی خوب و قابل استفاده ای داشته باشد که این یک اصل کلی است.
اما در حال حاضر تهران به عنوان پایتخت ایران از تمامی امکانات مورد نیاز برخوردار است و اگر قرار باشد به یک چالش مطرح نگاه کنیم که افزایش و تراکم جمعیت تهران رو به انفجار می کشاند، درست است. ولی باید توجه داشت که بهرحال پایخت هر کجا باشد به خودی خود مهاجران زیادی را از دیگر شهرها به مرکز
می کشاند و طوری است که به راحتی اما به سرعت این تراکم ایجاد و دردسرآفرین می گردد پس به این موضوع نباید به یک نقطه ضعف و چالش برانگیز نگاه کرد.
از سوی دیگر، با نگاهی گذرا به شهرهای پیشنهادی برای پایتخت به این نتیجه می رسیم که هیچکدام از آنها امکانات زیرساختی را ندارد، درست است که دو گزینه اصفهان و همدان از نظر گسترش و امکانات اقتصادی و موقعیت شهری دارای امکانات مناسب و قابل قبولی هستند اما کافی نیستند و دو گزینه دیگر حتی گنجایش گستردگی و وسعت هم در آنها دیده نمی شود و شاید به این دلیل باشد بررسی کنندگان طرح با یک حساب سرانگشتی هزینه 750 هزار میلیاردی را برای آن رقم می زنند که شاید کمتر از هزینه واقعی باشد، اما اگر فرض کنیم درست هم هست، در این بحران و موقعیت اقتصادی که با آن روبرو هستیم و در مسایل مملکتی
چالش های اقتصادی بسیاری وجود دارد شاید انتقال پایتخت با صرف هزینه میلیاردی به یک شوخی بیشتر شبیه باشد تا مسئله جدی اما فعلا شده است سوژه فضاهای مجازی و رسانه ای.
اما اگر نظر دولت بر تمرکز زدایی است که در دولت روحانی هم هرازگاهی به آن اشاره شده است راه منطقی تر آن است با مطالعه جغرافیایی و اقلیمی و اقتصادی بعضی وزارتخانه ها را به مناطق دیگر که مناسبتش را دارند منتقل کنند ولی نه شتابزده و بدون مطالعه یا کار را
منطقه ای کنند.
هم چنانکه اخیرا در بحث های عمرانی و سیاسی و اجتماعی تقریبا چنین کارهایی دارد صورت می گیرد اما در منطقه بندی مثلا 4 یا 5 استان، بخشی از اختیارات وزارتی به دبیر منطقه که یکی از استانداران منطقه خواهد بود واگذار گردد. که رفت و آمد و مکاتبات با دولت مرکزی کاهش پیدا کند.
به عنوان مثال اگر 5 استان غرب کشور در مجموع یک منطقه جغرافیایی را تشکیل
می دهند که این منطقه در حال حاضر از نظر زمین و موقعیت آب و هوایی و تولیدات و کسب و کار بیشترین فعالیت را در بخش کشاورزی دارد و بارها به عنوان قطب کشاورزی مطرح شده است.
علاوه بر اختیارات انفرادی که استانداران 5 استان یاد شده دارند اختیارات بیشتری از سوی وزارت جهاد کشاورزی به سرکرده یا دبیر منطقه اعطا شود این موضوع نه هزینه کلان چند هزار میلیاردی انتقال پایتخت را به شهرهای دیگر دارد و نه برنامه ریزی برای ایجاد زیرساخت های جدید.
لازم به یادآوری است که در دهه 1340 وزارت آموزش و پرورش طرح سازمان آموزش و پرورش منطقه ای را در کشور پیاده کرد و چند استان یک محدوده نزدیک به هم را به عنوان یک منطقه مستقل برقرار کرد و بخش اعظمی از اختیارات وزارتی را هم به دبیر منطقه اعطا کردند که تا حدودی هم در سهولت بخشیدن به امور اجرایی و به حداقل رساندن مشکلات و
چالش های سر راه آموزش موثر و کاربردی بود.
بهرحال طرح جابجایی پایتخت که هنوزهم بطور جدی در خانه ملت به آن پرداخته نشده نیاز به مطالعه بسیار گسترده و زمان بر و کارشناسی در ابعاد مختلف از نظر اجتماعی- اقتصادی- مکان یابی و نیاز به تامین اعتبار کلان دارد که در موقعیت اقتصادی امروز کشور به هیچ عنوان
نمی توان آن را در دستور کار قرار داد.
اما اگر قرار است دولت به خاطر رفاه عمومی و گشودن گره های کاری مردم دست به انجام طرح تازه ای بزند تصور این است مدیریت های
منطقه ای و واگذاری بخشی از اختیارات دولتی به استانداران و دبیر انتخابی یا انتصابی منطقه است اما در حاشیه هم اشاره ای داشته باشیم که چنانچه دولت با توجه به انبوهی و پراکندگی مسوولیتی در وزارتخانه ها و مدیریت های زیرمجموعه از حجم بسیار بالای کاری برخوردار است و هدف دولت آسان سازی و سهولت بخشیدن به امور مردم در مسایل دولتی و اجرایی است. اگر بعضی از مسوولیت های دولتی حتی اگر بطور کامل هم نباشد به استانداران و مقامات مسوول استان یا منطقه واگذار گردد، یقینا هم امور اجرایی با سرعت بیشتری به انجام می رسد و رضایت عام زیادتری را به همراه خواهد داشت.

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در google
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در odnoklassniki
اشتراک گذاری در digg

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 82 = 88