تاريخ تحولات سياسي كرمانشاهان از مشروطيت تا جنگ جهاني اول

مشروح خبر

نوشته اردشير كشاورز

بخش  هفتادم

در نوبت های پیشین با توجه به اوضاع پیش آمده در مرکز کشور و دیگر پدیده های انقلاب مشروطیت
در جای جای ایران ، تصرف تهران توسط سپاهیان مهاجم موصوف به شمال و جنوب ، درگیری های خونین و مسلحانه ی چند روزه ی تهران و نقاط فراگرد آن و در نهایت پناهنده شدن شاه کشور به یک سفارتخانه ی خارجی، سفارت ییلاقی روس تزاری در قلهک تهران ، خلع محمد علی شاه از سلطنت و جایگزینی فرزند 12 ساله اش احمد میرزا به سلطنت و با نام و عنوان جدید احمد شاه توسط هیأت عالی پانصد نفره ای که مجاری امور کشور را به عهده داشت و
به زودی جای خود را به هیأت مدیره ی موقتی و انقلابی دوازده نفره ای داد تا کابینه ی بی رییس الوزرای
انقلاب روی کار آمد و دیگر پرده های نمایش سناریویی که گمان مورخان آن بوده است که از پیش آماده شده بود و نقش کارگزاران ابَر استعمارگران خارجی روس و انگلیس به خوبی در آن مشهود بوده و جنگ و جدل و جدال خونین چند ساله ای که در فارس و تبریز و کرمانشاه همچنان تداوم داشته و مورد پیگیری مباحث این کنکاش بوده است.
و لذا در سیر روال رو به جلوی این وقایع ، حوادث و اتفاقات که درکرمانشاهان حاکمی به نام و نشان میرزا علیخان ظهیرالدوله قاجار شوهر دختر ناصرالدینشاه و از رهبران اخوانی طریقت نعمت اللهی و اقطاب صوفیانه و لقب طریقتی صفاعلیشاه که مرید و جانشین مرحوم صفی علیشاه بوده و چون اوامر و نواهی او در امر حاکمیت با توجه به وجود دو قدرت در یک اقلیم ، یکی حکمران فاقد قدرت و توانایی دولت مرکزی یعنی ظهیرالدوله و دیگری رییس فوج نظامی زنگنه و رییس ایل بزرگ زنگنه با دراختیار داشتن سلاح و مهمات و جنگ افزار سبک و سنگین که مورد حمایت دیگر سران قدرتمند عشایری چون داوودخان سردار مظفر ایلخان کلهر و رییس اتحادیه ی ایلی ایلات غرب کشور و کرمانشاهان ، با نام و نشان حاج محمد رضا خان ظهیرالملک زنگنه امیرتومان ، از این روی تنها اتفاقی که در برابر این رخداد صورت می گرفته است و از حکمران دولت مرکزی ساخته بوده ، انعکاس استعفای خود به مرکز و اطلاع مردم بوده است و لذا در چنان شرایطی در پاره ای از آثار مکتوب می خوانیم :
اوضاع غرب کشور در نبود حاکم مقتدر و کشاکش های ایلی و طایفه ای موجبات بروز فتنه هایی گردیده و نظر به اینکه ظهیرالدوله علیرغم نام حکومت که به وی اطلاق می شده ، عملاً در انجام امور حکومتی هیچ گونه
دخالتی نداشته و بنا به آنچه فرید الملک همدانی کارگزار امور خارجه کرمانشاهان نوشته و در خاطراتش آورده است و می خوانیم :
« شنبه در تلگرافخانه گفته شد جناب اعظم الدوله (نایب الحکومه کرمانشاهان و فرزند ارشد ظهیرالملک زنگنه رییس ایل و رییس فوج زنگنه ) و شاهزاده محتشم الدوله ، بنا به خواهش انجمن ولایتی در کمیسیون مخصوص تا تعیین حکمران مأمور نظم داخله شهر ، مراقبت نموده در کمیسیون مخصوص حضور خواهند داشت .
دوشنبه جناب اعظم الدوله از تهران مأمور قلع و قمع کاکاوندها شدند و با سوار و یک عراده توپ به بیستون رفتند ...
آقای فخیم السلطنه پسراعظم الدوله هم نایب الحکومه چم چمال شدند. (1)
همچنان ، ناآرامی های ایالت کرمانشاهان درولایت سنقر منجربه ترور آقا شیخ جلیل مجتهد سنقر درآن شهر گردید .
فرید در این مورد ذیل مطلب قتل شیخ جلیل در سنقر نوشته است :
جمعه سوم ذیحجه الحرام 1327 مطابق 17 دسامبر 1909 ـ دو روز قبل خبر رسید آقا شیخ جلیل ، مجتهد سنقر را در سنقر مقتول ساخته اند . این شیخ در آن
صفحات نافذ الکلمه و محترم و متمول بود . (2)
البته در بازدیدی که این قلم از صحن امام زاده احمد سنقر بعد از تخریب ساختمان های پیشین که قبر شیخ جلیل در آن قرار داشت و اما بعد از احداث ساختمان جدید بقعه ی امام زاده ی موصوف ، قبر مذکور در صحن امام زاده قرار گرفته ، ملاحظه گردید تاریخ
به قتل رسیدن شیخ جلیل بر روی سنگ قبر که شهادت آمده و نقر شده و به نظر می رسید سنگ جدیدی است ، سال 1325 قمری قید گردیده که با توجه به یادداشت فرید الملک دچار مغایرت
می باشد و یقیناً تاریخ مورد ذکر فرید الملک درست می نماید و قطعاً در تهیه ی سنگ جدید قبر ،
در نقر تاریخ مرگ مرحوم شیخ جلیل تغییراتی داده شده باشد و به ضرس قاطع تا رویت سنگ قبر پیشین نمی توان به صحت قید تاریخ روی سنگ قبر جدید باور داشت .
و در مجموع مطالب و مواردی پیرامون موضوع در آثار مکتوب درج شده که جهت داوری و قضاوت خوانندگان و آگاهی و شناخت بیشتر از شخصیت و حیات مرحوم شیخ جلیل سنقری از پی می آوریم :
در مجلدات چند جلدی مکان های زیاری و سیاحتی استان کرمانشاهان به همین قلم ( اردشیر کشاورز ) که متأسفانه مدیر وقت اوقاف استان این اثر فاخر فرهنگی را که در چهار هزار صفحه با صرف هزینه ی بسیار و اتلاف انرژی و نیروی زاید الوصف این قلم طی چند سال از قوه به فعل درآمد و در سال 1383 تحویل گردید ، از چرخه ی آماده و مهیای چاپ و نشر خارج و به صورت اوراق بلامصرف باطله به بایگانی راکد فرستاد و فرهنگ استان را از وجود اثری که دربرگیرنده ی توصیف اکثریتی از اماکن زیارتی ، بقاع متبرک ،
مساجد ، تکایا ، حسینیه ها ، امام زادگان و ... بود محروم ساخت .
و در هر حال در صفحه 2787 جلد ششم ذیل مبحث مقبره ی شیخ جلیل سنقری یا شیخ عبدالجلیل تبریزی شهر سنقر آمده است :
در وضعیت کنونی صحن امام زاده احمد ، قبری موجود است که پیش تر دارای بقعه ای بوده و حتی با عنوان مقبره ی شیخ جلیل نیز از آن یاد می شده ، در مکتوبی که از جانب هیأت امنای امام زاده احمد به اوقاف استان ارسال شده می خوانیم :
بقاع متبرک حاشیه ی بقعه ی مبارک امام زاده احمد علیه السلام در شهر سنقر در کنار بقعه ی متبرکه مقبره سید جلیل القدر زاهد متقی آقا سید محمد حسینی
اجاق که حسبش به حضرت سجاد (ع) می رسد قراردارد که به جلالت و شأن بقعه افزوده است.
این مقبره پنجاه سال بود بین دبیرستان زینب (س) و ساختمان فرمانداری محصور بود . هیئت امنا با زحمات زیاد و با استفاده از کارشناسان و جوشکاران مجرب ، مقبره را به کنار بقعه انتقال داد ، این حرکت در انظار عمومی که علاقه خاصی به آن داشتند ، بسیار ارزشمند بود و به عنوان یکی از خدمات بزرگ جلوه گر شد.
در داخل ، حرم عالم ربانی ، زاهد مجاهد متقی آیت اله شیخ حبیب اله پیشوایی قرار دارد . در قسمت شمال شرق بقعه مبارکه مقبره عالم بزرگوار و مجاهد آیت اله مجاهد شیخ جلیل جلیلی قرار دارد ، انشاء ا... درنظر است این مقبره هم دارای تاق نما و غیره باشد.
مورد دیگر این که در مفاد وقف نامه پلاک ثبتی خانه 1110 آمده است طبقه زیرین ساختمان که معروف به بست خانه ی امام زاده احمد بوده است و مقبره ای آجری شکل بوده ، مقبره ی آشیخ جلیل سنقری بوده و به صورت مستقل در قسمت جنوبی ساختمان امام زاده احمد (ساختمان پیشین ) وجود داشته است.
همچنین در صورت مجلس تحدید حدود بقعه امام زاده احمد آمده است :
برای تعیین حدود شش دانگ یک باب محوطه موقوفه ی
بقعه امام زاده احمد و مقبره ی مرحوم شیخ جلیل موضوف پلاک 1111 و 1112 سنقر در محله ی پیره ،
تحدید حدود به عمل آمد ، در حالی که در توسعه ی
ساختمان بقعه امام زاده احمد (ع) که ساختمان ملکی نورمحمد سلطان را نیز دربرگرفته ، مقبره ی شیخ جلیل تخریب و قبر شیخ در حرم امام زاده قرار گرفته است. (3)
بر روی سنگ قبر شیخ جلیل که شیخ شهید هم نوشته شده می خوانیم :
آرامگاه حجت الاسلام حاج شیخ عبدالجلیل شهید طاب الله ثراه ، تاریخ شهادت سنه 1325 قمری (4) .
و این مورد می تواند محل تشکیک باشد که در یادداشت های روزانه فرید الملک ، تاریخ مرگ شیخ جلیل سنقری سال 1327 و بر روی سنگ جدید قبر سال 1325 هجری قمری آمده و انشاءا... در مباحث بعدی به ادامه ی موضوع می پردازیم.
ادامه دارد
ــــــــــــــــــــ
پی نوشت های ارجاعی :
1 - خاطرات فرید الملک ـ پیشین ـ ص 333
2- همان ـ ص 334
3- از مجلدات 6 جلدی مکان های زیارتی و بقاع متبرک استان کرمانشاهان ـ اردشیرکشاورز ـ اداره کل اوقاف و امور خیریه استان ـ سال 1383
مستند به مدارک تشریح وضعیت آرامگاه امام زاده احمد سنقر ـ جلد ششم ـ ص 2788
4- روزنامه ندای خاوران ـ شماره 17 ـ دوشنبه 1/9/1372 ـ صفحه 12

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در google
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در odnoklassniki
اشتراک گذاری در digg

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 + 17 =

11 + = 16