تاريخ تحولات سياسي كرمانشاهان از مشروطيت تا جنگ جهاني اول

مشروح خبر

نوشته اردشير كشاورز

بخش  صد و هیجده

درنوبت پیشین پیرامون بررسی علل شکست فضاحت بار نیروی سی هزارنفری و یا شاید بیشتر و کمتر شاهزاده ی مخبط قاجار ، سالارالدوله در برابر دوهزار نیروی مجاهدان ارمنی و سواران بختیاری که از جبهه ی شمال فاتح و پیروز بازگشته و شادمان از غلبه ی بر سپاهیان شمال همراه محمد علی شاه مخلوع که تجهیز و تسلیح و تمهید مقدمات لازمه ی آن توسط دولت روس تزاری صورت گرفته بود و بعد از مأموریت شمال ـ فیروزکوه ـ ورامین و مناطق نور و کجور و کالجور و … و … به جلوی سالارالدوله اعزام شده بودند ، مواردی از علت های شکست بررسی . نگاشته شد .
و گفتیم که معاندان و مخالفان ، حسد بران و دیگر اشخاص
مغرض و مفسد و چند چهره با توجه به تفویض مقام سپهسالاری کل نیروهای عشایری ، شهری و افواج رزمی دولتی ، تجمیع افراد و کسان و بزرگان و تابعان جمعیت های کُرد و لک و لر از جانب
سالار الدوله به داوودخان سردار مظفر کلهر با اعطای لقب جدید امیراعظم ، ایلخان کلهر ، پیرایه هایی
بر شکست سپاه بی انضباط و بی انسجام سالارالدوله بربسته و مضمون های ناکوکی را نامتناسب و ناموزون کوک کرده و شهرت داده و در افواه عمومی انداختند که لطف علیخان امیر مفخم بختیاری مبالغی اسکناس تقلبی و جعلی و یا به روایتی دیگر لیره ی قلب درحدود یکصد هزارتومان برای داوودخان کلهر فرستاده بود تا ایلخان کلهر در رویارویی با نیروهای دولتی تظاهر به شکست سپاه عشایری سالارالدوله تحت فرمان خود یعنی ایلخان کلهر کرده و درهنگامه ی گرم نبرد بگریزد.
و وقتی سپهسالار کل اردوی شاهزاده بی غیرت قجر تعمداً بگریزد مشخص است نه از تاک نشان خواهد ماند و نه از تاک نشان و این شکست و گریز و بالا آمدن
ننگ فرار نتیجه ی پرداخت منات های روسی به داوودخان کلهر تلقی شود که در اختیار او قرارداده بودند و او خود را شکست خورده بداند و بسیاری از این خزعبلات بی پایه و اساس که دشمنان ناراست و بی کردار علیه امیراعظم ایلخان کلهر کوک کردند ،
در حالیکه موارد مذکور در کلیت خود بی اساس ، مجعول ، ساخته ی اندیشه و اذهان بیمار و فرومانده ی
معاندان بود و خوشبختانه در هیچ یک از منابع مستند مورد وثوق و اطمینان دست اول تاریخی چون کتاب ارزشمند تاریخ مشروطه ایران و کتاب تاریخ هیجده ساله ی آذربایجان سید احمد کسروی که از امهات کتب واجد اعتبار و ارزش تاریخی از موارد دروغین برشمرده شده ی فوق هرگز ذکری نشده است ، چرا که به شهادت مستندات تاریخی داوودخان سردار مظفر ایلخان کلهر شخصیتی
راست اندیش ، واقع بین ، درست کردار ، مورد اعتماد و از همه بالاتر مورد عنایت حق که خود همیشه
می گفته است : من داوود پسرعباس این ثروت و مال و مکنت را خداوند به من داده و به دشمنان خود واگویه اش این بود که با خدا ستیزه نکنید ، لذا با این
تفاسیر تفاصیلی و آن ثروت گزاف و هنگفت که دوست و دشمن برآن صحه نهاده و این قلم در کتاب امیر مخصوص کلهر به آن پرداخته است ، داوودخان نیازی به یکصدهزار تومان وجه نقد و یا پول ،
لیره تقلبی و منات روسی نداشته تا خود را رسوای تاریخ کرده باشد و این برداشت ناصحیح از کردار راستین شخصیت خداترس داوودخان کلهر ، به واقع دور بوده است.
دکتر ملک زاده در تحلیل قضایای مترتب بر شکست سپاه سالارالدوله نوشته است :
« از عبداله خان امیرنظام همدانی (عبداله خان امیرنظام قراگوزلو برادر ابوالقاسم میرزایی ناصرالملک نایب السلطنه احمدشاه و پدر حسینعلی خان قراگوزلوی همدانی ) شنیدم که می گفت : من در نوبران نزد سالارالدوله بودم عده ای که همراه
داشت از بیست و دو هزار نفر متجاوز بود ، در این صورت قوه ی دشمن از حیث عده سه برابر عده ی ما ( کمتر ) بود.
روز سوم شوال 1329 قمری ، اردوی سالارالدوله شکست خورد و هر دسته به طرفی فرار کردند ، در همدان از علی خان زنگنه (امیرکل یا علی اعظم زنگنه ) پرسیدم روزی که اردوی سالارالدوله شکست خورد ، دیدم دویست نفر سوار به طرف سالارالدوله می روند ،سالارالدوله به داوودخان امیراعظم کلهر ، پیغام داده بود دویست نفر سوار برای من بفرست
تا به اردو بیایم ، البته از چنین رییس اردویی بیش از
آنچه گذشت نباید توقع داشت و همین که سالارالدوله شنید اردویش شکست خورده ،سوار مادیان
صحرانورد معروفش شد و با عجله راه فرار پیش گرفت و به طرف همدان رفت . » (1)
اما پیرامون همین موردی که دکتر مهدی ملک زاده فرزند سید نصراله ملک المتکلمین بهشتی خطیب انقلاب و صاحب مجلدات چند جلدی کتاب تاریخ انقلاب مشروطیت ایران از عبداله خان امیرنظام همدانی و امیرکل شنیده و در کتاب خود نقل
کرده و آورده است ، در یادداشت های سالاراقبال درج در کتاب امیرمخصوص کلهر به این قلم چنین آمده است :
« نامه ای از سالارالدوله (شاهزاده همیشه دور از میدان جنگ به انتظار فتح و یا شکست اردوی خود می ماند ) به مرحوم جدم رسید که من تأمین جانی ندارم ، داوودخان پس از خواندن نامه سالارالدوله ،
به طبال های اردو دستور می دهد طبل بکوبند و خود از اردو خارج می شود و یک فرسنگ که دور می گردد به عباس خان می فرماید بروید این درویش (منظور سالارالدوله بوده است ) را بیاورید که سخت پاگیرمن شده ، این را بنویسم که خواننده عزیز بدانند ، وقتی طبل زده می شد و سردار اردو از درون سپاه و یا اردوی خود خارج می گردید ، رسم برآن بوده است که هر آنچه سرکردگان یا فرماندهان اردو نیز از اردو خارج می شدند و از این روی پانصد سوار نخبه که جان اردو محسوب می شدند ، همراه سرداران نیز از سپاه جدا شده و از اردو خارج
می گردند.
جدم (منظور داوودخان کلهر است ) به عباس خان می گوید این سوارها را بردارید و بروید ، این درویش کثیف را بیاورید ، ایشان (عباس خان سردار اقبال امیر مخصوص بعدی ) می گوید : پدرجان ، اگر من پانصد سوار را ببرم و بعد از رفتن من اتفاقی افتاد و دشمن رسید ، شکست دهنده ی دشمن همین پانصد سوار می توانند باشند ، برای خاطر خدا اجازه فرمایید یکی از سردارها با ده سوار برود و به فرمایش خودتان این درویش را برداشته و بیاورد ، ولی جدم نمی پذیرد و می گوید : معطل نکن ، دیر می شود ، فوری حرکت کنید ، او را بیاورید .
بعد از رفتن عباس خان ، طولی نمی کشد دشمن پیش می آید و جنگ سختی درمی گیرد . دراین جنگ نظرعلی خان رییس ایل پیشکوه لرستان ،سخت
ایستادگی به خرج می دهد ،علی اکبرخان عمویم با مقابله و حملات سخت ، قوای دشمن را به که به جلو آمده بود عقب می رانَد ، اما رگبار و آتش مسلسل
و توپ ، امان از سواران رشید او می بُرد که اغلب کشته
و یا رخمی می شوند. » (2)
این عمل ، یعنی دور شدن از مرکز جنگ همراه سواران
زبده که همراه عباس خان جهت آوردن سالارالدوله از صحنه درگیری ها کنار رفته ، ولو در اندک زمان و قلیل مدت هم بوده باشد …
ادامه دارد
ـــــــــــــــــــــــــ
پی نوشت های ارجاعی :
1- تاریخ انقلاب مشروطیت ایران ، دکتر مهدی ملک زاده ، کتاب هفتم ـ پیشین ـ ص 1442 ـ البته دکتر ملک زاده خود نیز همین مورد را با قلم خود متذکر شده است.
2- یادداشت های سالار اقبال در کتاب امیر مخصوص کلهر ، جلد اول ـ پیشین ـ صص 52-53 ،
از سالار اقبال و 192 و 193 از کتاب امیرمخصوص کلهر .
دراین جنگ بوده است که تعدادی از سواران رزمنده کلهر از جمله خان جان خان منیشی برادر فرج اله خان شجاع السلطان و محمد خان عموی آنان کشته می شوند.

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در google
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در odnoklassniki
اشتراک گذاری در digg

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

20 + نوزده =

19 + = 27