تاريخ تحولات سياسي كرمانشاهان از مشروطيت تا جنگ جهاني اول

مشروح خبر

نوشته اردشير كشاورز

بخش  صد و شصت و سه

درنوبت پيشين بخشي مجمل از سياهكاري ها و زشت كاري هاي ننگين تاريخي شاهزاده آشوبگر قجر ابوالفتح ميرزاي سالارالدوله كه چندين نوبت در سايه ي تبهكاري هايش غرب كشور و عمدتاً كرمانشاه و كرمانشاهان را دربيداد عملكرد سخيف خود سوزاند و اين قلم اقدامات ننگين او را با عنوان فتنه هاي
سالارالدوله در جريان اين كنكاش ها و تدوين آثاري چون تاريخ مشروطيت به رشته تحرير درآورده و به منظر
عام رسانيده ، اينك قصد آن هست تا در پايان پژوهش و نگارش اين كتاب كه كتاب اول تاريخ تحولات سياسي كرمانشاهان با عنوان فوق مي باشد ، براساس
مستندات موجود كه در اختيار هست عقبه ي شوم و كيفيت كار وراث و بازماندگان و عاقبت كار سالارالدوله را كه درسال 1338 خورشيدي در اسكندريه مصر درگذشت به زيور نگارش وچاپ و نشر در سامان نهايي آن درآورد ، انشاء ا...
عمده ي مستندات مورد بحث توسط روانشاد مرحوم محمدحسن يزدي صمدي وكيل مبرز، ‌نويسنده، آگاه ،
نيكوكار ومردمي، در آخرين روزهاي حيات پربارش از سرلطف و محبت به اينجانب مرحمت فرمودند و انجام موارد ديگري كه مربوط به اين پرونده نيست و توصيه هايي
كه متأسفانه تاكنون صاحبان امر در تدارك انجام برنيامده و اما ديني است سخت و گران كه انشاءا... صورت تحقق به خود گيرد كه واقف هستند.
در مورد عاقبت وراث سالارالدوله ، به نحوي كه گفته شد ،
مرحوم روانشاد محمد حسن يزدي صمدي در دهه ي 30 وكيل خاندان و ورثه ي سالارالدوله بوده در جهت احقاق حق ورثه كه اموال و املاك آنان از سهم مادري در ذمه ي اولاد مرحوم غلامرضا خان والي اميرجنگ ،
والي پشتكوه لرستان ، استان كنوني ايلام بوده و با اقامه ي دعوي و سردراز مدت جريان دادرسي ها
مراجع قضايي ، نهايت سال ها بعد از پيروزي انقلاب اسلامي و با گذشت مدت زماني بيش از
نودسال، احكام لازم مرتبط با مدارك و خواسته هاي مطرح در پرونده ي امر احكام لازم صادر و ابلاغ گرديده كه پرونده اي است با حجم سنگين اوراق و در اين ميان بررسي مجاري تاريخي مرتبط با قضاياي مطروحه از زمان فتحعلي شاه وجنگ هاي بين شاهزاده
محمد علي ميرزاي دولتشاه با تركان عثماني و مالكيت مرحوم حسن خان فيلي والي پشتكوه لرستان در زمان فتح عليشاه و ...
و سرنوشت املاك و اراضي وتيول و اقطاع مربوطه اي
كه توسط شاهان بعدي و تا زمان مظفرالدين شاه دراختيار خاندان واليان پشتكوه قرارداده مي شود و در نهايت با خلع قاجاريه از سلطنت و رفتن احمدشاه و آمدن رضاشاه كه دست چپاولگرش بر روي املاك و دهات و اراضي و... صاحبان آنان درهرجاي كشور دراز
و در حيطه ي اختيار ا ملاك دولتي و پهلوي قرار مي گيرد كه با واقعه سوم شهريور 1320 خورشيدي و تبعيد رضاشاه با كمك و رهنمود انگليسي ها ، محمدرضا ميرزا پسرسالارالدوله و هم اينكه روزگار آئيني
ديگر نهاده بود ، طرح دعوي و كشاكش هاي اداري مرحوم محمد حسن يزدي صمدي ، انشاءا... اين نوشته ها
نيز سرنوشت خير تدوين وعرضه ي لازم را جهت آگاهي هاي عمومي بهره ببرند ، آمين.
در ادامه بررسي اوضاع كرمانشاه در تهاجم و تسخيرشهر وكشتار مردم و غارت و چپاول اموال عموم ، به نحوي كه دراكثري از نوشته هاي خود پيشتر به آگاهي رسانيده به ويژه در مورد قتل عام ، كشتار جمعي ،‌غارت شهركرمانشاه و چپاول هستي مردم توسط سالارالدوله پسرمظفرالدينشاه به واقع تاريخ به خوبي و نيكويي تمام سنگ بزرگ ، حقايق گويي را انجام و به منصه ي ظهور و بروز رسانيده به قسمي كه دكتر مهدي ملك زاده دركتاب تاريخ انقلاب مشروطيت ايران نوشته است :
« اعتلاء الدوله كارگزار كرمانشاهان از كساني بود كه به دست سالارالدوله افتاد و با وضع موحش آن مرد محترم را سربريدند و نيز اعظم الدوله و دو پسرش را كه (تنها يك پسر) بيرون شهر اسيركرده بودند‌، سروپابرهنه
به شهرآوردند و به حضور سالارالدوله بردند و
آن مرد بي رحم ، پدر و پسرها را درمقابل چشم يكديگركشت » (1)
درهرصورت سالارالدوله پس از تصرف شهركرمانشاه به عادت مألوف پيشين ، بازهواي پادشاهي به سرش زد و درپي آمادگي و تهاجم به جانب مركزكشور برآمد
به نحوي كه از متن تلگراف امان اله خان ساري اصلان حاكم كنگاور كه از مخالفان سالارالدوله بوده است ، مستفاد مي گردد ( سند شماره 97- اداره تلگرافي دولت عليه ايران ـ از كنگاور به تهران ـ 11 حوت (اسفند) تنگوزئيل ـ سنه 1330 ـ مقام منيع حضرت اشرف اعظم وزارت داخله روحي فداه ـ چهار روز است
با بي اسلحه و بي استعدادي گرفتار حملات اهالي گروس و شاهزادگان گروس، ‌احمدميرزا و ... هستيم
به نمك دولت قسم است شب و روز آرام نداريم.
چهار سال است مبالغي قيمت تلگراف داده ، استدعاي اسلحه نموده ام ،‌هرزماني به يك جوابي چاكر را ساكت نموده اند. ‌به سرمبارك حضرت اشرف قسم است اغلب از اهل خود كنگاور از ترس اردوي سالارالدوله و قتل او ، غارت نمودن با اهل و عيال به ولايات نهاوند و تويسركان وهمدان و ملاير متواري شده اند.
اين چاكر و دو نفر غلام زاده و يك نفر برادر وچند
نفر نوكرشخصي و ده ـ دوازده نفر اهل كنگاور
مانده ايم در جلو اين جمعيت كه ده تا دوازده هزارنفر هستند، از هيچ طرفي معلوم نيست جلوگيري
خواهد شد.
به سرمبارك حضرت اشرف شب و روز آرام نداريم هر روز و ساعت خبرمي رسد جمعيت كثيري براي دستگيري چاكر و قتل و غارت كنگاور مي آيند.
كنگاور خراب و گرفته شد به تويسركان و نهاوند وملاير و همدان و بروجرد خواهند رفت.
محض رضاي خدا فكري براي حفظ جان و مال و ناموس ملت بفرماييد ، كار از دست مي رود.
الآن خبر رسيد كه باقرخان كاكاوند با ششصد سوار به صحنه آمده كه به كنگاور بيايند ـ چاكرساري اصلان»
« سند شماره 100 ـ تهران به كنگاور 16 حوت 1330 ـ
‌آقاي ساري اصلان تلگراف شما مشعر به دعوتي
كه سالارالدوله از شما كرده است واصل گرديد
به طوري كه تجربه كرده ايد، سالارالدوله مكرر از اين تهديدات به شما مي كرد و مي دانيد كه قابل اعتنا نبوده و رفتن شما به كرمانشاهان به هيچوجه
مقتضي نيست.
البته با كمال قوت قلب دركنگاور باشيد و با ترتيبي
هم كه اتخاذ شده است،‌همين دو روزه غائله
سالارالدوله رفع خواهد شد. 16 حوت ـ حسن
محتشم السلطنه » (3)
به هر صورت درموضوع اعدام اعظم الدوله و
فخيم السلطنه توسط سالارالدوله گفتمان هايي
چند به صورت حداقلي آن ثبت تاريخ است .
از جمله اينكه چرا كس و يا كساني در پي وساطت و شفاعت برنيامدند تا شايد سالارالدوله از اعدام
پدروپسر توأمان گذشت كند، درحاليكه مي دانيم
اعظم الدوله از بزرگان رجال غرب كشور بود با
پايگاهي توده اي و طبقاتي برتر اجتماعي شهري و عشايري و درآن برهه فرد ارشد خاندان حاكم تبار ايل سالارشهري شهر كرمانشاه حاج محمدرضا خان ظهيرالملك زنگنه ، اعظم الدوله از اعضاي ارشد كاركنان وزارت داخله (وزارت كشور) محسوب مي شد ،
حاكم كرمانشاه و رييس فوج زنگنه ، داماد آيت اله
آقاي حاجي از خاندان آل آقا ، فخيم السلطنه پسرش نيز يكي از همسرانش دختر مرحوم آيت ا... آقا محمدصالح آل آقا بوده است.
آيا مي شود براين پندار و تصور بود كه وساطت هاي بزرگان شهري و عشايري چون شفاعت و وساطت هاي كنسول روس و انگليس و ... بلااثر بوده است و يا اصلاً كسي به شفاعت و وساطت برنخاسته بود كه تاريخ مشروطيت شاهد فصل خونباري چنان باشد كه اعدام اعظم الدوله و پسرش فخيم السلطنه فصل دردناك كتاب حوادث و وقايع انقلاب مشروطيت ايالت كهن كرمانشاهان را رقم زد.
ادامه دارد
ـــــــــــــــــــــــــ
پی نوشت های ارجاعی :
1- تاريخ انقلاب مشروطيت ايران ـ دكتر ملك زاده ـ پيشين ـ ص 1515
2و3- اسناد سالارالدوله ـ پيشين ـ 156-158

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در google
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در odnoklassniki
اشتراک گذاری در digg

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × 1 =

54 + = 63