جايگاه نخبگان در اداره کشور

139402131733365685227594

وحید حاج سعیدی

توانايي استفاده از تمامي ظرفيت‌هاي مغز انسان، يکي از بحث‌هايي است که همواره دانشمندان زيادي به آن پرداخته اند. جالب است که انسان تا به امروز توانسته تنها از 10درصد تا نهايتاً 20درصد مغز خودش استفاده کند. خيلي‌ها بر اين باورند که دانشمندان و نخبگان، کساني بوده‌اند که از حداکثر سلول‌هاي خاکستري مغزشان استفاده کرده‌اند، اما طبق بررسي‌هايي که انجام گرفته، مشخص شده که آن‌ها هم تنها تا 15درصد از ظرفيت مغزشان را به کار گرفته‌اند. با اين وجود خدمات و اثرات چشمگير نخبگان و دانشمندان در دنيا نشان مي دهد استفاده همين 10 الي 15 درصد ظرفيت مغزي هم دنيا را متحول ساخته است.
استفاده از ظرفيت هاي فکري نخبگان در دنيا محدود به ابداعات و اختراعات در حوزه هاي مختلف علمي نمي شود بلکه در بحث حکومت داري و اداره کشور نيز، از اين ظرفيت تا رسيدن به بالاترين کيفيت در حکومت داري استفاده مي شود. ظرفيت هاي اين عرصه تا جايي گسترده و قابل اعنتا است که اهالي علم و دانايي تنها به حضور نخبگان اکتفا نکرده و مبحثي به نام «گردش نخبگان» را نيز مطرح ساخته اند.
چرا که بر اين باورند که هر سري داراي افکار نامحدود و سازنده فراواني است و بايد از تمام ظرفيت هاي موجود در جامعه نهايت استفاده را برد.
نظرات و نظريه هاي فراواني در خصوص حضور نخبگان در اداره حکومت مطرح است. شايد مهمترين نظريه حضور نخبگان در قدرت‌، نظريه گردش نخبگان باشد. اين نظريه که توسط جامعه شناس و فيلسوف ايتاليايي «ويلفردو پارتو» ارائه شده نشان مي‌دهد چگونه نخبگان مي‌توانند در گردشي حساب‌شده‌، به حاکميت تعادل بخشند و اداره جامعه را به‌دست گيرند.
نخبه‌گرايي به معناي باور داشتن به اين اصل است که در هر جامعه افرادي به سبب توانمندي‌هاي شخصي و ظرفيت هاي فکري‌شان برتر از ديگران‌اند و حق آنهاست كه از امتيازات پيشوايي و راهبري در جامعه برخوردار باشند.
نخبگان به دو طبقه تقسيم مي‌شوند: يكي نخبگان حاكم، متشكل از افرادي كه به طور مستقيم يا غير مستقيم نقش قابل ملاحظه‌اي ‌در حكومت و اداره جامعه ايفا مي كنند و ديگري نخبگان غير حاكم مركب از بقيه نخبگان که در ساير امورات مشغول فعاليت هستند. پارتو، نخبگان را شايسته ترين و بهترين افراد در همه شاخه‌ها و زمينه‌هايي كه انسان‌ها فعال هستند، مي داند.
با اين وجود بايد اذعان کنيم در کشور ما عليرغم حضور نخبگان متعدد در عرصه هاي مختلف، کمتر از وجود آنها در عرصه اداره مملکت استفاده مي شود و لزوماً براي دخالت در اداره کشور نياز به ابزار نخبگي نيست و در اکثر موارد حضور در عرصه سياست،  وابستگي به احزاب و حتي وابستگي به برخي افراد کفايت است!
نماينده اي که بعد از پيروزي در انتخابات خبر از عالم رويا مي دهد و ادعا مي کند تعداد راي هايش را نيز مي دانسته يا نماينده اي که از ضروت استفاده از آزمون و خطا در ساخت هواپيما سخن مي راند و اين صنعت را با اريگامي اشتباه گرفته است نه تنها نخبه نيست، بلکه از بسياري ديگر از افراد جامعه نيز به لحاظ علمي و کارآيي پائين تر است.
در حقيقت داشتن مدرک تحصيلي کارشناسي ارشد
يا حتي دکتري( آن هم در شرايط علمي فعلي جامعه که پايان نامه هاي دانشجويي در سايت ديوار خريد و فروش مي شوند) ، هيچ ارتباطي با نخبگي و ظرفيت هاي عظيم فکري ندارد.
دردمندانه نخبگاني هم در بدنه حکومت دستي بر آتش دارند اعتقادي به نظريه گردش نخبگان ندارند و با تصدي بي شمار پست، علاوه بر کمرنگ کردن توان و ظرفيت خود ( به جهت کثرت و فراواني حوزه ها و
سمت ها) ، مانع از حضور نخبگان جوان در عرصه هاي
مختلف مي شوند.
هر چند به گفته سخنگوي شوراي نگهبان، يک سوم
نمايندگان فعلي مجلس به خاطرمسائل مالي و فساد
رد صلاحيت شده اند،  ولي در مجموع گردش نخبگان
و استفاده از ظرفيت نخبگان امري ضروري و
اجتناب ناپذير است و بايد بپذيريم مجلس نبايد تنها ورودي و آزمون حضور نخبگان در عرصه اداره حکومت باشد.
در حقيقت افراد جديدي هم که به مجلس راه پيدا مي کنند لزوماً نخبه نيستند و در بسياري مواقع به مدد قدرت احزاب يا ساير موارد نظير ( حمايت قوميتي ، مذهبي  و … ) به مجلس راه پيدا کرده اند.
با اين وجود بايد اذعان کرد عصر کنوني عصر دانش و نخبه پروري است و بدون حضور و گردش نخبگان
نو انديش حتي با چرخش ادواري نخبگان پير و خسته، حاکميت دچار فرسودگي و ناتواني
مي شود و زماني فرا خواهد رسيد که اين نخبگان حتي توانايي انتقال تجارب مديريتي خود را
هم به نخبگان جوان نخواهند داشت.
نخبگان را دريابيم…

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در google
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در odnoklassniki
اشتراک گذاری در digg

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

58 + = 61