نگاهی به کتاب ارزنده «قصرشیرین درهزاره تاریخ» به اهتمام استاد محمدرضا محبت

مشروح خبر

ح- مولایی فر

بخش چهارم

در ادامه ی مباحث موقعیت سیاسی، اجتماعی قصرشیرین، جناب محمدرضا محبت نگاهی اجمالی به حکام دوره قاجاریه که این منطقه را اداره می کردند، دارد و به اختصار از سیطره «جوانمیر همی وند» یکی از اعضای ایل احمدوند که در قصر شیرین زمان سلطنت ناصر الدین شاه با وساطت ظل السلطان ( فرزند ناصرالدین شاه) فرماندهی قره سواران قصر به وی واگذار می شود، ولی چون سواران تحت فرمان وی هرچند گاه یکبار خود سرانه به یکی از قوافل تجار یا زوار حمله برده اموال آنان را به غارت می بردند...
سرانجام در جریان سفر عده ای از وابستگان دربار ناصری و بی احترامی به خواهر ناصر الدین شاه و عمه ی ظل السلطان که همراه قافله بود با شکایت خواهر شاه، این پادشاه به حسین خان همدانی قراگزلو حسام الملک حاکم کرمانشاه ( 1273 ه- ش) دستور سرکوبی جوانمیر و افرادش را صادر می کنند، که درنهایت حسام الملک با حیله گری جوانمیر را به قتل می رساند و پس از آن سربازانی نیز به قلعه ی وی حمله می کنند.
با کشتن سواران جوانمیر وضبط اموال موجود، دروازه ی قلعه را خراب می کنند و بعداً سر جوانمیر و بیست نفر از سوارانش را از کاه پر کرده برای عرض گزارش به طرف کرمانشاه وسپس تهران حرکت می کنند.
سرها را در هر یک از شهرهای عمده ی مسیر راه نظیر کرمانشاه، همدان، قزوین بر سر دروازه ها قرار داده به معرض تماشای مردم می گذارند...»
نقل به اختصار و حذف وتلفیق جمله ها صص 145-139
مولف کتاب پس از تقسیمات کشوری که قصرشیرین در سال 1313 ه.ش در ردیف شهرستان (درجه سوم) قرار می گیرد و دارای فرمانداری، شهرداری، دادگاه بخش ... می شود. مطالبی در باب عمران و آبادانی این شهرستان می نگارد.
« از جمله: نوسازی مسیر نهر الوند و امتداد آن به داخل شهر در سال 1315... همچنان طرح لوله کشی آب، احداث تاسیسات تصفیه ی آب ولوله کشی آب آشامیدنی قصر - سال 1338- وواگذاری انشعاب آب به منازل و واحدهای تجاری... ذکر آمار جمعیت قصرشیرین در سالهای مختلف به اضافه این که در مورد هتل ها ومهمان سراهای این شهر مرزی که همواره از قدیم الایام مورد توجه ایرانگردان وجهانگردان قرار داشته است، توضیحات کافی داده شده به ویژه نرخ اتاق درهتل ها و مسافرخانه ها و اغذیه که این قیمت ها نشان می دهد در آن روزگاران، میزان گرانی وتورم چقدر پایین بوده است.
به عنوان مثال : « کرایه ی اطاق یک تختخوابی درهتل های یک ستاره صدريال، در مسافرخانه ها چهل ريال ونرخ یک پرس چلومرغ با یک چهارم مرغ، شصت ريال، چلوکباب کوبیده با دوسیخ کباب چهل ريال، صبحانه مرکب از نان وپنیر وکره ومربا ویکدانه تخم مرغ آب پز با دو فنجان چای سی ريال ...»
نقل با حذف واختصار صص 147-155
در فصل چهارم، در مورد مساجد و تکایای قصرشیرین وسرپل ذهاب، همچنان اطلاعاتی در باب بقعه ی احمد بن اسحاق در سرپل ذهاب،
به اضافه ی هیات های مذهبی قصر و آیین سوگواری در ماه محرم از نکات خواندنی کتاب قصرشیرین در هزاره ی تاریخ است.
در این بخش خاطرات نویسنده را از قمه زنی در روز عاشورا باز نویسی می شود.
ایشان می نویسد: « ... در قصرشیرین یک دسته ی
خاص داشتیم که در روز عاشورا با عشق به امام حسین (ع) و یارانش بر سرشان قمه می زدند و با صدای بلند فریاد می کردند: حیدر، حیدر، حیدر... وپشت سر هر قمه زن یک نفر می ایستاد و با تکه چوبی مقداری از ضربه جلوگیری می کرد.
پس از قمه زدن و شکافته شدن فرق سر در پایان مراسم مقداری پودر پاغازه (1) را در داخل فرق باز شده می پاشیدند و سرقمه زن را با پارچه ی سفیدی که بعداً پیشانی آن با خون رنگین می شد باند پیچی می کردند. که به خواست خدا و عشق امام حسین (ع) پس از چند روز مداوا خوب می شد ولی خط آثار آن کمی بر سر باقی وتا پایان عمر قابل رؤیت بود(2)»
صص 165-166
نویسنده در ادامه ی خاطرات خود توضیح می دهد: « سال ها در ایام عاشورا چند نفر از همشهریان یهودی ازجمله یوسف صالحانی که از پارچه فروشان قصرشیرین بودند و اسحاقی، زرگران و غیره برای ادای احترام مغازه های خود را مدت زمانی کوتاه اول وقت باز می کردند تا به دسته ی عزاداران کفن هدیه نمایند و این امر نمادی از ابراز علاقه ی آنان به بزرگداشت عاشورا و هماهنگی با اهالی بود.
از دیگر نکات جالب عزاداری آن دوران دسته مخصوص شبیه خوانی بود، آنان پس از حادثه ی روز عاشورا، به نشانه ی به اسارت بردن اهل بیت (ع) عده ای از زنان با لباس های تزئین شده و تهیه ی
کجاوه ی طفلان مسلم و درست کردن شبیه اجساد مطهر شهیدان پس از آتش زدن خیمه ی امام حسین (ع) آنان را به اسارت می بردند که تجسم این واقعه برای هر بیننده ای بسیار حزن آور ودردناک بود.»
ص 166
-----------
پانویس:
1- پاغازه از نظر تشبیه به پای غاز گیاهی است کوهستانی که در ایام بهار در کوه های غرب کشور می روید.
2- بعدها به ویژه در دوران جمهوری اسلامی، عمل قمه زنی ممنوع اعلام شد.
ادامه دارد...

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در google
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در odnoklassniki
اشتراک گذاری در digg

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شش + 5 =

+ 89 = 97